MUDANYA Gazetesi | www.mudanyagazetesi.com
Mudanya-Bursa demiryolu hattı

Dünyada buharlı lokomotifle ilk demiryolu taşımacılığı 1825 yılından itibaren bazı Avrupa ülkelerinde başlamıştır. 30–40 yıl kadar sonra da Osmanlı İmparatorluğu bu kervana katılmıştır. Osmanlı ülkesinde ilk demiryolu, 1851'de Mısır'da Kahire ile İskenderiye arasında İngilizler tarafından 211 km. olarak yapımına girişilmiştir. Padişah Abdülmecid zamanında 1860 yılında 130 km.lik İzmir-Aydın demiryolu hattı döşendi. 1865'te de İzmir -Kasaba (Turgutlu) arasındaki demiryolu hattı inşa edildi. Tuna Vilayeti Valisi Mithat Paşa tarafından 1864-1868 yılları arasında 224 km.lik Varna- Rusçuk demiryolu hattı yaptırılmıştır. Bunu diğerleri izledi. O yıllardan itibaren insanların seyahatlerinde ve ticarette artışlar görülmeye başlanmıştır.

Mudanya – Bursa demiryolu projesi ilk olarak 1867 yılında düşünülüp, planlanmıştır. İnşa edilecek bu hattın daha sonraları, Anadolu'da yapılmış ve yapılacak olan hatlara bağlanması uygun görülmekteydi. Bu bağlantıların Bilecik / Karaköy - Bozüyük üzerinden olması ön görülüyordu. 

Mudanya – Bursa demiryolunun ilk yapım işi Wilhelm Von Pressel ve Liman Havman'a ihale edilmiştir. 1873'te dar hatlı bir demiryolu yapımına girişilmiştir. Ardından Fransız ve İngiliz bankalarının da desteği ile 1874'te iki Fransız mühendis de yapımında görev almıştır. 1875'te bitirilen hat işletmeye açılamamıştır.

Vasilliu I. Kandi 1883 yılında yazdığı bir yazıda; Bursa - Mudanya demiryolunun daha 1874'te tamamlandığını ancak faaliyete geçirilemediğini belirtmektedir. Mari de Launeise anılarında, bu hattın Mösyö Prosel tarafından planlanıp yapıldığını belirtiyordu.

Osmanlı Turuk Veziri Edhem Paşa tarafından 1890 yılında; 'Yataklı Vagonlar ve Büyük Ekspres Şirketi Genel Müdürü M. Nagelmaker'e, 40000 Osmanlı lirası karşılığında bu hattı işletilir hale getirilmesi görevi verilmiştir.

Daha sonra merkezi Pariste bulunan 'der Batignolles Şirketi' hattın onarımını ve tam olarak bitirilmesini üstlendi.  

1891 – 1892 yılları arasında bu demiryolu revize edildi. İlk yapılışından sonraki bu ikinci girişimde bazı bölümlerde değişikliğe gidildi. Balastı ve Nilüfer çayı üzerine önceki çalışmalar sırasında kurulan 2 köprü yeniden inşa edildi. Hattın toplam uzunluğu 41,780 km. oldu. Rayların arasındaki genişlik 1,10 metre idi. Güzergâh üzerinde 14 taş ve 15 demir köprü yapılmıştır. Ayrıca 10 lokomotif, 14 yolcu ve 50 yük vagonu hizmet veriyordu. Demiryolunun inşası için toplam 185.000 Osmanlı lirası harcanmıştı. 18 Haziran 1892'de hattın asıl açılışı yapıldı.

Açılış şerefine zamanın Bursa Valisi ve il protokolü yanında Osmanlı Bankası Müdürü Navil ile Nafıa Nazırı Tevfik Paşa ve de Fransız Sefiri Kabnon'un katılımıyla bir tören  düzenlenmiştir. Bu bağlamda 120 kişiye yemek verilmiştir. Bununla birlikte Mudanya'nın ulaşımdaki ve ticaretteki stratejik önemi arttı.

Şimdiki Işıklı Köyü yolu demiryolu güzergahı idi. Bu yol, köyün 1 km. kadar güneydoğusunda yer alan küçük bir dere üzerindeki köprüden geçerek yamaca doğru tırmanırdı. Mudanya'dan sonraki ilk istasyon, üzümü ve kavunu  ile ünlü 217 metre rakımdaki Yorgili (Yörüklü/Yörükali) idi. Koru mevkiinden sonra iyiden iyiye alçalan arazi Kaplıcalar civarında  68,22 m.ye düşüyordu. Hüdavendigâr istasyonunda yükseklik 100 metre dolaylarında bulunuyordu. Acemler'deki bu istasyon 'Çekirge' adıyla da bilinirdi. Burada inenler genelde kaplıcalara giderlerdi. Oradan da şimdiki 'Merinos Parkı'nın alt tarafındaki sonradan ilave edilen Muradiye ve en son olarak da Demirtaş istasyonuna ulaşılıyordu. Toplam 6 istasyon vardı.

Tren, Nilüfer çayını; ayakları kâgir, üstü ahşaptan yapılma 'Küçük Köprü' ve 'Sumcuralar' denilen köprülerin üzerinden geçerek aşardı. Tren saatte ortalama 30 km. kadar yol alıyordu. Yaz aylarında özellikle hafta sonları trene binen yolcuların önemli bir bölümü Yorgili istasyonunda inerek arabayla ya da yaya olarak Güzelyalı kıyısındaki 'İnciraltı' denilen sahile inerek kamp kurup denize girerlerdi. Bunların bir kısmı akşama doğru Bursa'ya dönerler bir kısmı ise kurdukları çadırlarda gecelerlerdi. Pazar akşamına dek burada kalanlar olurdu.

Yanında bir de su kulesi bulunan eski Koru İstasyonu sonradan çiftlik binası yapılmıştır. Tren, su almak için bu istasyonda birkaç dakika bekletilirdi. Bademli – Mürsel arasındaki bölüm biraz dik ve virajlıydı. Bu arada bir köprü yer alıyordu. Yorgili – Işıklı yolu – Mudanya arası oldukça virajlı ve eğimliydi. Bahsi geçen bu yerlerde kavak, zeytin, ceviz ve dut gibi ağaçlarla birlikte üzüm bağları görülüyordu. Yer yer koruluklar vardı arazi üzerinde. Tren Bursa yönünden Mudanya'ya doğru hareket ettikten bir süre sonra Bademli- Yorgili arasındaki rampayı tırmanırken iyice yavaşlıyor neredeyse durma noktasına geliyordu. Tam o sırada bazı yolcular trenden atlayıp birkaç salkım üzüm kopararak tekrar trene biniyorlardı. Bu durum gülüşmelerle karşılanıyordu. 

1830'larda buraları gezen Mösyö Texier; “Toprağının her türlü ekime uygun görünmesine karşın, bu yöre aşağı yukarı boş ve tarlaları işlenmiyor” diyordu. Söz konusu bu tren yolunun işletmeye açıldığı o yıllarda.bu topraklar artık bahçe gibi bakılıp işleniyordu. Trenin kalkış ve varışları muntazam ve zamanında olmuyordu. Aksamalar yolcuların yakınmalarına neden oluyordu. İlk yıllarda I. sınıf vagonlarda yolculuk etmek 26 kuruş, II. sınıf vagonlarda 19,5 kuruş ve III. sınıf vagonlarda da 12 kuruş idi. Sonraki yıllarda tarifeler değişmiştir.

217 metre rakımda bulunanYorgili İstasyonu, Mudanya'ya 11 km. daha düşük rakımda bulunan Koru İstasyonu 23 km. ve 151 metre rakımdaki Bursa yaklaşık olarak 41,7 km. kadar  mesafedeydi. Koru'dan sonra Bursa-Demirtaş İstasyonu 19 km kadardı. Bu yönde arazi düzleşiyor, ovaya iniliyordu. Bir yanda Mudanya tepeleri, diğer yanda Olimpos (Uludağ) Dağı arasında Bursa Ovası uzanıyordu. Yorgili'den denizi görmek de mümkün oluyordu. Bu civardaki en zirvede tren yolu 250 metre rakıma kadar çıkıyordu.

At arabası yolu 10 km. daha kısa olmasına karşın uzun sürdüğü için pek tercih edilmiyordu. 1906 yılına gelindiğinde 'Railway' büyük bir ilerlemenin sembolü gibi görülüyordu. Regis Delbeuf adındaki gezgin de 1906'da yaptığı gezisinin anılarında şöyle diyordu:

Mudanya Bursa hattına 1873'te başlandı. Asıl açılışı ise ancak 1892 yılında yapılabilmiştir. Bu arada istenmeyen bütün hatalar yapıldı. Mümkün olmayan bazı hatalar bile oldu. Trene binmek üzere turistler yolcu gemisinden inecek ve kendilerine yemekli vagonda temiz ve bol bol bir öğle yemeği sunulacak. Çeşitli formaliteler, tezkerelere vize basılması, bagajların taşınması, kontrolü, başka yolcular ve memurlar tarafından rahat rahat yapılırken, öteki turistler yemek masalarına geçecek. En iyi konfor şartları altında tren 12.30'da hareket edip Bursa'ya varacak.

İstasyona iki adım ötede oturan yönetici Madam Duruez, Fransız etkisini çağrıştırıyordu.

Tren haraket etmek üzereyken, makinist; Sayın Yolcular!. Lütfen vagonlarınıza binin diye anons ediyordu. Yola çıkan tren; Mudanya, Yorgili, Koru, Acemler, Yahudiler ve Bursa istasyonlarından geçerek menziline varıyordu.

*

Hicri 1312 (1894/1895) yılında; üzerine asılan dua levhaları, Osmanlı sancakları ve çiçeklerle süslenen üç vagonu dolduran 300 öğrenciyle gezmeye çıkan bir öğretmenin ilgi çekici gözlemleri özetle şöyle: Koru İstasyonuna kadar yapılan seyahat sırasında, treni bu denli kalabalık gören halkın kendilerine ilgi ve alaka gösterdiğini, tezahürütta bulunduklarını,  Geçit'te padişahı karşılamak için yapılan zafer takının üzerine asılan parlak bir dua levhasının altında saf tuttuklarını, çocukların coşkulu seslerinin taşlarda ağaçlardaki yankılanışını tatlı bir dille anlatır.  Dönüş sırasında tren, öğrencilerin kırlardan, ağaçlardan topladıkları çiçeklerle bir kez daha adeta gelin arabası gibi süslenir. Saat 12.00'de (alaturka saat vakti ile) tam hareket edileceği sırada; bir işçi trenin altında kalır. Öğrencilerin gayretiyle vagon yarım arşın kadar kaldırılır fakat adam kurtarılamaz. Bu elim olay öğrencilerin neş'esini kırmış ve biraz da geç dönmelerine neden olmuştu: Mutluluklarını içlerine gömmüşlerdi. 

 1897 yılında Alman Lindau Mudanya Bursa seyahatini şöyle anlatır:

Harika bir ilkyaz gününde, baharın yeşilini giymiş doğa ve bayram giysileri içindeki treni, cıvıl cıvıl bir şenlik yuvası haline çeviren çocuklarla yapılan yolculuk ve dağlardan geçerken izlediğimiz deniz manzarası Anadolu üzerindeki ilk izlenimlerimizi olumlu etkilemişti.  Trende bizlerle aynı kompartımanı paylaşan iki Türk erkeği ve Kızılay hemşiresinin yolculuk arkadaşlığı rahatsızlık verici olmaktan öte çok hoş bir arkadaşlıktı.

Nafizade Ahmet Fuat'ın Mudanya treni ile ilgili izlenimleri de şu şekildedir:

Zeytin ağaçları ile dolu alandan yukarıya doğru çıktık. Yorgili (Yörüklü) istasyonuna vardık. Burada hiçbir yolcunun indiğini görmedim. Bundan sonra, Geçit köprüsü denilen bir köprüyü geçtikten sonra Kurd (Koru/Kuru) istasyonuna ulaştık. Burada ancak iki üç yolcu trenden indi. Önceki istasyon gibi tren burada da birkaç dakika durduktan sonra hareket etti.  Bu istasyondan ayrılınca bir vadiyi izleyen tren Nilüfer çayına vardığında güzel manzaralarla karşılaştık. Nilüfer köprüsünü de geçtikten sonra  yeniden bir vadiye inen tren, Acemler istasyonuna vardı. Bu istasyon diğerlerinden daha işlekti. Kent buradan çok güzel görünüyordu. 'Bekleme' denilen mevkiye geldiğimizde yolculuğumuz bitmişti.   

 

Hat, Kurtuluş Savaşı yıllarında Yunan işgali altında kaldı. Savaş döneminde istasyonu ve hattı Fransızlar işletti.  Hatta Afrika'daki sömürgesi Senagal'den getirdiği askerlere burayı beklettiler. Bursa'dan Mudanya'ya trenle ipek gönderiliyor, bunlar gemilere yüklenerek Fransa'nın Lyon'a kentine ulaştırılıyordu. Hat ticari açıdan da önem taşıyordu. 1923'te Lahrer ile antlaşma yapılıp işletilmeye devam edilmiştir. 1931'da 50.000 lira karşılığında devletleştirilmiştir.

Atatürk, Kurtuluş Savaşı'ndan sonra Mudanya'ya geliş ve gidişlerinde bazen bu hat üzerinde işleyen treni kullanmıştır. Tren, Yörükali İstasyonu'nda durduğu sırada zaman zaman halkla sohbetlerde bulunmuştur.

Atatürkle ilgili bir anekdot:

Atatürk birgün Mudanya - Bursa arasında işleyen trende seyahat ederken, Frenkli (Işıklı) köyü yakınlarından geçtikleri sırada batı yönünde parlayan bir ışık görür. Yanındakilere bunun ne olduğunu sorar. O kişilerden buraları bilen yetkili bir bey; burada bir köy olduğunu ve ışığın oradan geldiğini söyler. Bunun üzerine Atatürk köyün adını sorar. O da; -Frenkli- efendim der. Atatürk: Bu ad güzel değil. Bundan sonra bu köyün adı 'Işıklı' olsun der.  Bu konuşma üzerine daha sonra Valilik tarafından İl Genel Meclisi'nde köyün adı 'Işıklı' olarak değiştirilir. Adı geçen bu köy, günümüzde bu yeni adıyla anılmaktadır.

Zarar eden tren seferleri 1948'de durdurulmuştur. 1951 yılında ise tamamen devre dışında bırakılıyor ve rayları sökülmeye başlanıyordu. O zamanın İstanbul'da çıkan gazetesi 'Ant' bu demiryolunun kapatılmasına karşı çıkıyor ve bunun Bursa ekonomisine bir darbe olacağını ve ayrıca bu uygulamanın 'inkilapçılığa' da aykırı bir hareket olduğuna vurgu yapıyordu.  Bozüyük – Bursa hattının yapılmasına değin buranın kalmasını öneriyordu. Ancak bu görüşü anlayan, dinleyen olmadı malesef! Hat, 1953 yılında tamamen iptal edildi. Bu durum halk arasında üzüntüye sebep oldu. Atatürk, Bursa–Mudanya arasında işleyen trenle defalarca Mudanya'ya gelip gitmiştir. Sonraki yıllarda trenin yerini motorlu taşıtlar aldı. Oysaki Fransa'da aynı şirket tarafından yapılan Bordeaux – Bordelais istasyonları arasındaki demiryolu hattı daha uzun yıllar işletilmeye devam edilmiştir.

30 Eylül 2019 Pazartesi günü Mudanya - Koru (Geçit) istasyonları arasındaki bu eski demiryolunun güzergâhını tespit etmek üzere Hüseyin Genç, N. Kemal Şahintürk ve Kemalettin Öztürk ile birlikte saha üzerinde grup halinde araştırmalarda bulunurken, Yörükali İstasyonu'nda bu mekanın ve içinde bulunduğu arazinin sahipleri Avukat Burhan Poroy ve saygıdeğer eşi Diş Hekimi Işıl Poroy ile karşılaştık. Sohbetimiz sırasında onlardan bu eski demiryolu hattı ile bilgiler edindik. Işıklı köyü yakınlarından geçen  güzergahı izleyerek Mudanya'ya döndük. 

 

Yazan: Hakan TEKİN

Kaynakça: MUDANYA Manmara'nın İncisi kitabı, Yrd. Doç. Dr. Bedri Yalman, Belediye yayını, 2013

Kaynak kişiler: Araştırmacı Yazar Hüseyin Genç, Öğretmen Yazar Namık Kemal Şahintürk, Emekli Astsubay Sabih Demirdağ, Emekli Öğretmen Kemalettin Öztürk, Işıklı-Yörükali ve Bademli köylerinden bazı yaşlı kimseler







Özel haber  KATEGORiSiNDEN HABERLER

Mudanya'da 4 bin konut stokta!

Mudanya'da 4 bin konut stokta! Türkiye'de en fazla konut stoku olan iller sıralamasında 15. sırada yer alan Bursa'da satılmayı bekleyen ko...

Anıtlar'ın 18 aydır gönlü bekleniyor!

Anıtlar'ın 18 aydır gönlü bekleniyor! Mudanya Belediyesi'nin 2018 yılı Mart ayında Hal bölgesindeki esnafla birlikte şekillendirilerek Anıtlar Kurulu...

12 yaşındayız

12 yaşındayız Mudanya'ya yakışır bir gazete olabilme gayretiyle 24 Temmuz 2008 tarihinden bu yana yayın hayatını sürdüren gaz...

Giyim pazarı açılacak mı?

Giyim pazarı açılacak mı? Mudanya Belediyesi'nce trafik sorunu gerekçe gösterilerek 1,5 ay önce gün değişikliğine gidilen giysi pazarıyla...

Mahallelinin baz isyanı!

Mahallelinin baz isyanı! Mudanya'da bir GSM şirketinin Yeni Mahalle'de ikinci bir baz istasyonu kurmak istemesi, halkı isyan ettirdi...

Sahil nakış tutmuyor!

Sahil nakış tutmuyor! Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından 31 Mart 2018 tarihinde yapımı tamamlanan Mudanya sahil projesinde kaplamalar...

Amerika'nın yeni başpiskoposu oldu!

Amerika'nın yeni başpiskoposu oldu! İstanbul Balat’ta Bartholomeos'un ruhani önderliğindeki Rum Ortodoks Patrikliği, boş bulunan Amerika Başpiskopo...

Taşınıyor mu?

Taşınıyor mu? Merkezdeki ilk ve ortaokul sıkıntısını gidermek için Mudanya Ahmet Rüştü Anadolu Lisesi'nin 7 kilometre ilerdek...

Hafriyat kabusu sürüyor!

Hafriyat kabusu sürüyor! Mudanya'da 7 aydır bir türlü kapatılamayan Şükrü Çavuş Mahallesi'nde bir inşaatın hafriyatı, yağan her yağm...
Perihan Dirican Perihan Dirican
Gönül derin bir kuyu
Yavuz Başar Yavuz Başar
Aferin Milli Takım'a
Ömür Tantekin Ömür Tantekin
Ulusağcılar
Yaşar Kılıç Yaşar Kılıç
Zeytincinin kolay yılı zor yılı oldu
Efraim Pala Efraim Pala
Su fakiri Türkiye
Emin Küçük Emin Küçük
Kağıt fatura düzenlemede kapsam daralıyor
Kaan Tuğracı Kaan Tuğracı
İster bey ol, ister paşa!
Tevhide Türken Tevhide Türken
10 Kasım 1938
Volkan Biçer Volkan Biçer
Canım kasko
Mehmet Aktoprak Mehmet Aktoprak
Türkiye’de başarılı çalışmalar bireysel sürüyor
Metin Sezgin Metin Sezgin
Ne mutlu Türküm diyene
WhatsApp İhbar Hattı WhatsApp İhbar Hattı
Temizlik Hattı derman olamadı!
Yavuz Gerçekçi Yavuz Gerçekçi
11. yıl mutluluğu

Tüm fotoğraflar

MUDANYA Gazetesi - 14/11/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 07/11/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 31/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 24/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 17/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 10/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

HAVA DURUMU

Tüm videolar

Kılıçdaroğlu Mudanya'da temel attı

Kılıçdaroğlu Mudan

MUDANYA GÜZELLEMESİ - İki Elin Sesiyle Mudanya Şarkıları

MUDANYA GÜZELLEMES

BUDO'da bomba ihbarı asılsız çıktı

BUDO'da bomba

CHP’lilerden Büyükşehir’e sessiz protesto

CHP’lilerden Büyük

60 yıllık Mudanya İskelesi Büyükşehir'in oldu

60 yıllık Mudanya

Mudanyalı gazeteciler Bulgaristan'da

Mudanyalı gazeteci