MUDANYA Gazetesi | www.mudanyagazetesi.com
Mudanya'da iz bırakanlar (23)

RUM NİKOLA FARDİS DOĞDUĞU TOPRAKLARI ANLATIYOR...

1922 yılında Yunanistan'a göç eden Nikola Fardis'in; bizzat kendisinin de içinde yaşadığı XIX. yy.ın ikinci yarısının son dönemleri ile Kurtuluş Savaşı öncesindeki Mudanya'nın ekonomik durumunu anlatan, 1931'de yazmış olduğu kitabından tercüme ederek önemli gördüğü bölümleri 'MUDANYA Gazetesi'nde yayınlayan Emekli Öğretmen Ali Pekman'ın söz konusu ilginç ve değerli yazısını bu diziye koymayı uygun bulduk. Burada anlatılanların Mudanya tarihi, ekonomisi, sosyal yaşantısı açısından çok değer taşıdığnı vurgulamak isteriz.

Kitabın yazarı Nikola Fardis, 1931 yılında Mudanya’ya gelmiş ve aynı yıl söz konusu eserini yazmıştır. Kitapta, eski Rumca (Helen/Yunan) ve Latince sözcükler çok geçmektedir. O nedenle okunması bizim Osmanlıca gibi biraz zordur. İçeriğinde 19. Yüzyıl ile 20. Yüzyıl başlarındaki Mudanya’nın ekonomik, sosyal ve kültürel yaşamı yer almaktadır. Bu bilgilerin bir bölümü değişik yazarların yazılarından ve kitaplarından derlenmiştir. Kitabın ikinci baskısı 1990’lı yılların sonlarında yapılmıştır.

 

 “Mudanya, çok verimli ve hareketli bir tarım merkeziydi. Çeşitli ürünler yanında, önemli miktarlarda zeytin, üzüm ve koza üretimi vardı. Zeytin üretimi bir yıl çok bir yıl az olmak üzere 10 – 15 milyon okkalık (1 okka yaklaşık 1300 gr.) bir miktara ulaşıyordu. Genelde üretilen zeytinin yüzde 25'i yağlık, yüzde 75'i kaplık oluyordu.

Üzüm üretimi de önemli miktarlardaydı. Mudanya merkezinde 600000 okka, Mesopolis (Aydınpınar) 500000 okka, Neohori (Güzelyalı / Burgaz) 250000 okka, Dereköy'de (Potamia) 200000 okka, Yeoryeli (Yörükali) 400000 okka, Çepni'de 200000 okka idi.

Koza üretimi ilçenin büyük bir geçim kaynağı idi. Mudanya merkezindeki koza üretimi 30000 okkaya ulaşıyordu. Bunun yanında Bandırma, Erdek ve İzmit'ten gelen kozaların ticareti de Mudanya'da yapıldığı için koza alım-satım miktarı 250000 okkayı buluyordu.

Mudanya, önemli bir transit merkeziydi. Limanı ve özellikle de tren yolu çok işlekti. Doğal liman olmaması bir dezavantajdı. Bu durumda poyraza karşı bir dalgakıran düşünülmüş, ayrıca da tren yolunun Bozüyük'e bağlanması istenmiş fakat bu iki proje de başarılamamıştı.

İlçede üretilen ürünler yanında çevre il ve ilçelerden gelen buğday, mısır, ayçiçeği, yulaf, soğan vb. ürünler Mudanya'dan özellikle İstanbul ve Karadeniz'e gönderiliyordu. İç ticaretin yanında zeytin, zeytinyağı, şarap, rakı, koza, sirke, yumurta gibi ürünler özellikle Romanya. Rusya ve Bulgaristan'a ihraç ediliyordu.

Deniz nakliyatı genelde Siği ve Tirilyeli kaptanlara ait teknelerle yapılıyordu. Fakat 1860'tan sonra Mudanyalı Dimitrios Gaytanov buharlı ve yelkenle iki gemi alınca küçük tekne sahipleri işlerini önemli miktarda kaybettiler.

Koza ve ipekçilik ilçenin önemli bir gelir kaynağıydı. Devlet; 1830'da örnek bir koza işleme fabrikası kurmuştu. Rumlar'a ve Fransız 'Roche' firmasına ait fabrikaların yanında Tosun Ağa isimli Türk'e ait de bir koza işleme fabrikası vardı.

Zeytin üretimi dönemlerinde, 15 yağ fabrikası çalışıyordu. Bunların içinde buharla çalışan presli otomatik zeytinyağı imalathanesi de vardı. Fakat yine de ipekçilik sanayi olarak ilçedeki en önemli sektördü. 6 büyük fabrikaya sahip bu sektörde çalışan personel sayısı 700'den fazla idi. Ve kadın erkek olarak neredeyse hepsi Rum'du. İlçe içinden bu kadar işçi bulunamadığından Palladari (Gündoğdu), Eligmi (Kurşunlu), Mesopolis (Aydınpınar) Siği (Kumyaka) ve Tirilye'den de 100'den fazla işçi geliyor ve fabrikalar tüm sene boyunca çalışıyorlardı.”

*

Yazar, mübadeleden sonra 1931 yılında doğup büyüdüğü bu kasabaya gezmeye gelir. Bazı imalathanelerin, ticarethanelerin kapandığını, dolayısıyla da ekonomik ve sosyal yaşamın gerilediğini görünce üzülmüştür. Bunun nedenleri konusunda kitabında bazı eleştiriler de bulunmaktadır.

Bu kitabın Mudanya Belediyesi tarafından Rumca’dan Türkçe’ye tercüme ettirilerek bastırılması uygun olur kanaatindeyiz.

Haftaya:  Karpuzoğlu ailesi







Aktüel  KATEGORiSiNDEN HABERLER

Mudanya'da iz bırakanlar (26)

Mudanya'da iz bırakanlar (26) ntik Dönem'den Günümüze MUDANYA'DA İZ BIRAKANLAR – 26 // Yazanlar: Namık Kemal Şahintürk / Hüseyin Genç

Mali Müşavirleri Emin Küçük temsil edecek

Mali Müşavirleri Emin Küçük temsil edecek Bursa Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası (BSMMMO) Mudanya İlçe Temsilciliği seçimlerinde, daha önce 2010-2016...

Ülkücü gençlerden Ata'ya saygı

Ülkücü gençlerden Ata'ya saygı Buğra Demez başkanlığındaki Mudanya Ülkü Ocakları, Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk'ün ebediyete intikal edişini...

Mudanya Huzur'da çifte açılış

Mudanya Huzur'da çifte açılış Mudanya'nın Bademli Mahallesi'nde 6 yıl önce faaliyete geçen ve mekanın küçüklüğü dolayısıyla geçtiğimiz ay...

Mudanya'da iz bırakanlar (25)

Mudanya'da iz bırakanlar (25) Antik Dönem'den Günümüze MUDANYA'DA İZ BIRAKANLAR – 25 // Yazanlar: Namık Kemal Şahintürk / Hüseyin Genç

Ardakalan Makedonya'da gösterilecek

Ardakalan Makedonya'da gösterilecek Mudanya Lozan Mübadilleri Derneği ile Osmangazi Gazi Anadolu Lisesi öğrencilerinin Erasmus+K2 projesi kapsamında çe...

ADD'den Cumhuriyet yemeği

ADD'den Cumhuriyet yemeği Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD) Mudanya Şubesi'nin Türkiye Cumhuriyeti'nin 96. kuruluş yıldönümü dolayısıyl...

Mudanya'da iz bırakanlar (24)

Mudanya'da iz bırakanlar (24) Antik Dönem'den Günümüze MUDANYA'DA İZ BIRAKANLAR – 24 // Yazanlar: Namık Kemal Şahintürk / Hüseyin Genç

Cumhuriyet coşkusu denize taştı

Cumhuriyet coşkusu denize taştı Atatürk'ün en büyük eseri ve eşsiz armağanı Türkiye Cumhuriyeti'nin 96. yaşı ülke genelinde olduğu gibi Mud...
Perihan Dirican Perihan Dirican
Gönül derin bir kuyu
Yavuz Başar Yavuz Başar
Aferin Milli Takım'a
Ömür Tantekin Ömür Tantekin
Ulusağcılar
Yaşar Kılıç Yaşar Kılıç
Zeytincinin kolay yılı zor yılı oldu
Efraim Pala Efraim Pala
Su fakiri Türkiye
Emin Küçük Emin Küçük
Kağıt fatura düzenlemede kapsam daralıyor
Kaan Tuğracı Kaan Tuğracı
İster bey ol, ister paşa!
Tevhide Türken Tevhide Türken
10 Kasım 1938
Volkan Biçer Volkan Biçer
Canım kasko
Mehmet Aktoprak Mehmet Aktoprak
Türkiye’de başarılı çalışmalar bireysel sürüyor
Metin Sezgin Metin Sezgin
Ne mutlu Türküm diyene
WhatsApp İhbar Hattı WhatsApp İhbar Hattı
Temizlik Hattı derman olamadı!
Yavuz Gerçekçi Yavuz Gerçekçi
11. yıl mutluluğu

Tüm fotoğraflar

MUDANYA Gazetesi - 14/11/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 07/11/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 31/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 24/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 17/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 10/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

HAVA DURUMU

Tüm videolar

Kılıçdaroğlu Mudanya'da temel attı

Kılıçdaroğlu Mudan

MUDANYA GÜZELLEMESİ - İki Elin Sesiyle Mudanya Şarkıları

MUDANYA GÜZELLEMES

BUDO'da bomba ihbarı asılsız çıktı

BUDO'da bomba

CHP’lilerden Büyükşehir’e sessiz protesto

CHP’lilerden Büyük

60 yıllık Mudanya İskelesi Büyükşehir'in oldu

60 yıllık Mudanya

Mudanyalı gazeteciler Bulgaristan'da

Mudanyalı gazeteci