MUDANYA Gazetesi | www.mudanyagazetesi.com Lösev
Metin Sezgin

Anayasa'da değişikliği ile ne amaçlanıyor? (4)

26 Ocak 2017, 14:59

Metin Sezgin


1963 yılı Haziran'ında İstanbul Hukuk Fakültesi 1. sınıfındaydım. O haziran ayında Anayasa Hukuku dersinden sözlü sınavına girmiştim. Sınavda 1961 Anayasası'nın nasıl hazırlandığı ve madde madde içeriği soruluyordu. 2'şer öğrencinin oturduğu sınav masasında karşımızda  iki hoca vardı. Biri halen yürürlükte olan 1982 Anayasamızı yazan rahmetli hocamız Doç. Dr. Orhan Aldıkaçtı, diğeri ise daha sonraki yıllar uğradığı terör saldırısı sonucu felç olarak yaşamını ölünceye kadar tekerlekli sandalyede sürdürecek olan yine çok değerli hocamız Asistan Dr. Server Tanilli idi.

Aldıkaçtı hoca, sınavın ilk dakikalarında beni biraz başarısız bulsa da, kurtarma sorusu olarak bana son bir soru sormuştu. Rahmetli Aldıkaçtı hocamın bu son sorusunda  şöyle bir ayrıntı vardı. 1961 Anayasası’nın hazırlık çalışmalarında birden çok taslak hazırlanmıştı. Rahmetli hocam Ankara Üniversitesi'nin hazırladığı Anayasa taslağı ile İstanbul Üniversitesi'nin hazırladığı Anayasa taslağı arasındaki en önemli farkı yanıtlamamı istiyordu. Ankara Üniversitesi’nin hazırladığı taslakta İstanbul Üniversitesi’nin hazırladığı taslakta olmayan meclisin kendi kendini feshetme yetkisinin olmasıydı. Meclisin kendi kendini feshetme karşılığı olarak Japonca  intihar etme anlamındaki “Harakiri” sözcüğünün ders kitabımızda yer verilmesine rağmen sınav heyecanı içinde “Harakiri”yi “Hakariki” olarak telaffuz etmiş olsam da sonuçta, Aldıkaçtı hoca beni sınavda başarılı buldu ve Anayasa Hukuku'ndan geçer not aldım.

Sınav masasında benim yanımda oturan öğrenciye  rahmetli Tanilli hocanın şöyle bir soru yönelttiğine tanık oldum: “…Siz 1961 Anayasası'nı içinize sindire sindire baştan sona birkaç kez  okudunuz mu? Eğer okuduysanız size sorular yönelteyim, yoksa bizleri ve sınava girecek diğer arkadaşlarınızı boşuna meşgul etmeyin!."  Öğrenci arkadaşımın, hocanın bu sorusu karşısında mahcup bir şekilde ama dürüstçe başını  önüne eğdiğini ve rahmetli hocamıza bu konuda olumlu bir yanıt veremediğini anımsıyorum. Görsel ve yazılı basında çıkan haberlere göre, halen yürürlükte olan 1982 Anayasamızda değişiklik yapılmasına  dair kanun teklifini okumadan imzalayan kimi milletvekilleri olmuş. Yine rahmetli Tanilli hocamızın yukarıdaki anekdotta  tanık olduğumu belirttiğim bir öğrenciye sorduğu  sorusunda  vurguladığı gibi TBMM'de  görev alan kimi milletvekilleri, yazılı ve görsel basında çıkan haberlere göre,  Türkiye  Cumhuriyeti  Anayasası'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifini  içlerine sindire sindire baştan sona kadar okumadığı  ve incelemediği halde oylama sırasında değişikliğe evet oyu vermişler.

 “Türkiye  Cumhuriyeti  Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifinin” 18 maddeden oluşan tam metninin internette sosyal medya ortamı  dışında, ulusal  basında hiçbir şekilde tam metin halinde yayınlanmış olduğuna daha önceki Mudanya Mektupları'nda da sık sık  belirttiğim gibi tanık olmadım. Ulusal basında küçük küçük bölümler halinde değişikler gündeme getirildi. Ancak resmin bütünü hiçbir basın organında net olarak tam metin olarak ortaya konulmadı. Bu konuda yanılmış da olabilirim. Ancak MUDANYA Gazetesi, çok  önemli bir gazetecilik olayı gerçekleştirerek, “Türkiye  Cumhuriyeti  Anayasası'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifinin” 18 maddeden oluşan  tam metnini siz değerli Mudanyalı hemşerilerimizi bilgilendirmek amacıyla yayınlamaktadır.Tarihe not düşmek açısından çok önemli olan bu  metni kesip saklamanızı salık veririm. 

Meclis Genel Kurulu'nda görüşmelere esas olan 18 maddelik Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin tam metni şöyledir:

 

MADDE -1- 7/11/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 9. maddesine "bağımsız" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve tarafsız" ibaresi eklenmiştir.

MADDE 2-2709 sayılı Kanunun 75. maddesinde yer alan "550" ibaresi "600" şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 3- 2709 sayılı Kanunun 76. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "25" ibaresi "18" şeklinde, 2. fıkrasında yer alan "yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmamış olanlar" ibaresi "askerlikle ilişiği olanlar" şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 4- 2709 sayılı Kanunun 77. maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "C. Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanının seçim dönemi MADDE 77- Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri 5 yılda bir aynı günde yapılır. Süresi biten milletvekili yeniden seçilebilir. Cumhurbaşkanlığı seçiminde 1. oylamada gerekli çoğunluğun sağlanamaması halinde 101. maddedeki usule göre 2. oylama yapılır.

MADDE 5- 2709 sayılı Kanunun 87. maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "MADDE 87- TBMM görev ve yetkileri, kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek, para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek. Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulmak, TBMM üye tam sayısının 5'te 3 çoğunluğunun kararı ile genel ve özel af ilanına karar vermek ve Anayasanın diğer maddelerinde öngörülen yetkileri kullanmak ve görevleri yerine getirmektir".

MADDE 6- 2709 sayılı kanunun 98. maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve kenar başlığı metiinden çıkarılmıştır. "MADDE 98- TBMM, meclis araştırması, genel görüşme, soruşturma ve yazılı soru yollarıyla bilgi edinme ve denetleme yetkisini kullanır. Meclis araştırması, belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan incelemeden ibarettir. Genel görüşme, toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun TBMM Genel Kurulu'nda görüşülmesidir. Meclis soruşturması, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakalar hakkında 106. maddenin 5., 6. ve 7. fıkraları uyarınca yapılan soruşturmadan ibarettir. Yazılı soru; yazılı olarak en geç 15 gün içinde cevaplanmak üzere milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibarettir. Meclis araştırması, genel görüşme ve yazılı soru önergelerinin verilme şekli, içeriği ve kapsamı ile araştırma usulleri meclis içtüzüğü ile düzenlenir."

MADDE  7- 2709 sayılı Kanununun 101. maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "A. Adaylık ve seçimi MADDE 101- Cumhurbaşkanı 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip, Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilir. Cumhurbaşkanının görev süresi 5 yıldır. Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir. Cumhurbaşkanlığına, siyasi parti grupları en son yapılan genel seçimlerden toplam geçerli oyların tek başına ve birlikte en az yüzde 5'ini almış olan siyasi partiler ile en az 100 bin seçmen aday gösterilebilir. Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin TBMM üyeliği sona erer. Genel oyla yapılacak seçimde, geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilir. İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamayı izleyen ikinci Pazar günü ikinci oylama yapılır. Bu oylama ilk oylamadan en çok oy almış iki aday katılır ve geçerli oyların çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilir. İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin herhangi bir nedenle seçime katılmaması halinde; ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır. İkinci oylamaya tek adayın kalması halinde, bu oylama referandum şeklinde yapılır. Aday, geçerli oyların salt çoğunluğunu aldığı takdirde Cumhurbaşkanı seçilir. Oylamada, adayın geçerli oyların çoğunluğunu alamaması halinde sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir. Seçimlerin tamamlanamaması halinde, yenisi göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevi devam eder. Cumhurbaşkanlığı seçimlerine ilişkin diğer usul ve esaslar kanunla düzenlenir.

MADDE 8- 2709 sayılı kanunun 104. maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"MADDE 104- Cumhurbaşkanı devletin başıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir. Cumhurbaşkanı, Devlet başkanı sıfatıyla Türkiye Cumhuriyeti'ni ve Türk Milletinin birliğini temsil eder; Anayasanın uygulanması, devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin eder. Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü TBMM açılış konuşmasını yapar. Ülkenin iç ve dış siyaseti hakkında meclise mesaj verir. Kanunları yayımlar. Kanunları tekrar görüşülmek üzere TBMM'ne geri gönderir. Kanunların, TBMM İçtüzüğünün tümünün veya belirli hükümlerinin Anayasa'ya şekil veya esas bakımından aykırı oldukları gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açar. Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atar ve görevlerine son verir. Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atamalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenler. Yabancı devletlere Türkiye Cumhuriyeti'nin temsilcilerini gönderir. Türkiye Cumhuriyeti'ne gönderilecek yabancı devlet temsilcilerini kabul eder. Milletlerarası antlaşmaları onaylar ve yayımlar. Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli gördüğü taktirde halkoyuna sunar. Milli güvenlik politikalarını belirler ve gerekli tedbirleri alır. TBMM adına Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Başkomutanlığını temsil eder. TSK'nın kullanılmasına karar verir. Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletir veya kaldırır. Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Anayasanın 2. kısmının 1. ve 2. bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle 4. bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kararnameyle kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır. TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir. Cumhurbaşkanı, kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilir. Kararnameler ve yönetmelikler, yayımdan sonraki bir tarih belirlenmemişse, Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer. Cumhurbaşkanı, ayrıca Anayasa'da ve kanunlarda verilen seçme ve atama görevleriyle diğer görevleri yerine getirir ve yetkileri kullanır".

MADDE 9- 2709 sayılı kanunun 105. maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"E. Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu MADDE 105- Cumhurbaşkanı hakkında, bir suç işlediği iddiasıyla TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir. Meclis, önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tam sayısının 5'te 3'ünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir. Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, meclisteki siyasi partilerin güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının 3 katı olarak gösterecekleri adaylar arasından her siyasi parti için ayrı ayrı ad çekme suretiyle kurulacak 15 kişilik bir komisyon tarafından soruşturma yapılır. Komisyon, soruşturma sonucunu belirten raporunu 2 ay içinde Meclis Başkanlığı'na sunar. Soruşturmanın bu sürede bitirilememesi halinde, komisyona bir aylık yeni ve kesin bir süre verilir. Rapor Başkanlığa verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde dağıtılır. Dağıtımından itibaren 10 gün içinde Genel Kurulda görüşülür. TBMM üye tam sayısının 3'te 2'sinin gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alabilir. Yüce Divan yargılaması 3 ay içinde tamamlanır, bu sürede tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir. Yargılama bu sürede kesin olarak tamamlanır. Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçim kararı alamaz. Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkum edilen Cumhurbaşkanının görevi sona erer. Cumhurbaşkanının görevde bulunduğu sürede işlediği iddia edilen suçlar için görevi bittikten sonra da bu madde hükmü uygulanır".

MADDE 10- 2709 sayılı Kanunun 106. maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"F. Cumhurbaşkanı  yardımcıları, Cumhurbaşkanına vekalet ve bakanlar MADDE 106- Cumhurbaşkanı, seçildikten sonra bir veya daha fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabilir. Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, 45 gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır. Yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır. Genel seçime bir yıl veya daha az kalmışsa TBMM seçimi de Cumhurbaşkanı seçimi ile birlikte yenilenir. Genel seçime bir yıldan fazla kalmışsa seçilen Cumhurbaşkanı, TBMM seçim tarihine kadar görevine devam eder. Kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı açısından bu süre dönemden sayılmaz. TBMM genel seçimlerinin yapılacağı tarihte her iki seçim birlikte yapılabilir. Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, 81. maddede yazılı şekilde TBMM önünde and içerler. TBMM üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa üyelikleri sona erer. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Cumhurbaşkanına karşı sorumludur. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla, TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir. Meclis, önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tam sayısının 5'te 3'ünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir. Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, meclisteki siyasi partilerin, güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının  3 katı olarak gösterecekleri adaylar arasından, her siyasi parti için ayrı ayrı ad çekme suretiyle kurulacak 15 kişilik bir komisyon tarafından soruşturma yapılır. Komisyon, soruşturma sonucunu belirten raporunu 2 ay içinde Meclis Başkanlığı'na sunar. Soruşturmanın bu sürede bitirilememesi halinde, komisyona bir aylık yeni ve kesin bir süre verilir. Rapor Başkanlığa verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde dağıtılır ve dağıtımdan itibaren 10 gün içinde Genel Kurul'da görüşülür. TBMM üye tam sayısının 3'te 2'sinin gizli oyuyla Yüce Divana sevk karar alabilir.Yüce Divan yargılaması 3 ay içinde tamamlanır, bu sürede tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere 3 aylık ek süre verilir, yargılama bu sürede kesin olarak tamamlanır. Bu kişilerin görevde bulundukları sürede görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçlar bakımından, görevleri bittikten sonra da 5., 6. ve 7. fıkra hükümleri uygulanır. Yüce Divanda seçilemeye engel bir suçtan mahkum edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanır. Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısıyla merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir".

MADDE 11- 2709 sayılı kanunun 116. maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"H.TBMM ve Cumhurbaşkanı seçimlerinin yenilenmesi MADDE 116- TBMM üye tam sayısının 5'te 3 çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu halde TBMM genel seçimiyle Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır. Cumhurbaşkanlığının seçimlerinin yenilenmesine karar vermesi halinde, TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır. Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir .Seçimlerin birlikte yenilenmesine karar verilen meclisin ve Cumhurbaşkanının yetki ve görevleri, yeni meclisin ve Cumhurbaşkanının göreve başlamasına kadar devam eder. Bu şekilde seçilen meclis ve Cumhurbaşkanının görev süreleri de 5 yıldır".

MADDE 12- 2709 sayılı kanunun 119. maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve kenar başlıkları metinden çıkarılmıştır.

"III. Olağanüstü Hal Yönetimi MADDE 119- Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzen veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması, tabii afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesine, süresi 6 ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir. Olağanüstü hal ilanı kararı verildiği gün Resmi Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM onayına sunulur. TBMM tatilde ise derhal toplantıya çağırılır; meclis gerekli gördüğü taktirde olağanüstü halin süresini  kısaltabilir, uzatabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir. Cumhurbaşkanının talebiyle TBMM her defasında 4 ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir. Savaş hallerinde bu 4 aylık süre aranmaz. Olağanüstü hallerde vatandaşlar için getirilecek para, mal ve çalışma yükümlülükleri ile 15. maddedeki ilkeler doğrultusunda temel ha ve hürriyetlerin nasıl sınırlanacağı veya geçici olarak durdurulacağı, hangi hükümlerin uygulanacağı ve işlemlerin nasıl yürütüleceği kanunla düzenlenir. Olağanüstü hallerde Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda, 104. maddenin 17. fıkrasının 2. cümlesinde belirtilen sınırlamalara tabi olmaksızın Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Kanun hükmündeki bu kararnameler Resmi Gazete'de yayımlanır, aynı gün meclis onayına sunulur. Savaş ve mücbir sebeplerle TBMM toplanamaması hali hariç olmak üzere, olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri 3 ay içinde TBMM'nde görüşülür ve karara bağlanır. Aksi halde olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kendiliğinden yürürlülükten kalkar."

MADDE 13- 2709 sayılı kanunun 142. maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"Disiplin mahkemeleri dışında askeri mahkemeler kurulamaz. Ancak savaş halinde, asker kişilerin görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevli askeri mahkemeler kurulabilir".

MADDE14- 2709 sayılı kanunun 159. maddesinin başlığıyla 1. ve 9. fıkralarında yer alan "yüksek" ibareleri madde metninden çıkarılmış; iki, üç, dört ve beşinci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, 6. fıkrasında yer alan "asıl" ibaresi madde metninden çıkarılmış, 9.fıkrasında yer alan "kanun, tüzük, yönetmeliklere ve genelgelere" ibaresi "kanun ve diğer mevzuata" şeklinde değiştirilmiştir.

"Hakimler ve Savcılar Kurulu 13 üyeden oluşur, iki daire halinde çalışır. Kurulun Başkanı Adalet Bakanıdır. Adalet Bakanlığı Müsteşarı Kurulun tabii üyesidir. Kurulun, üç üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adli yargı hakim ve savcıları arasından bir üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş idari yargı hakim ve savcıları arasından Cumhurbaşkanınca, 3 üyesi Yargıtay üyeleri, bir üyesi Danıştay üyeleri, 3 üyesi nitelikleri kanunda belirtilen Yükseköğretim Kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından TBMM tarafından seçilir. Öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçilen üyelerden en az birinin öğretim üyesi ve en az birinin de avukat olması zorunludur. Kurulun TBMM tarafından seçilecek üyeliklerine ilişkin başvurular, meclis başkanlığına yapılır. Başkanlık, başvuruları Anayasa ve Adalet Komisyonları üyelerinden kurulu karma komisyona gönderir. Komisyon her bir üyelik için üç adayı üye tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla belirler. Birinci oylamada aday belirleme işleminin sonuçlandırılamaması halinde ikinci oylamada üye tam sayısının 5'te 3 çoğunluğu aranır. Bu oylamada da aday belirlenemediği taktirde, her bir üyelik için en çok oyu alan iki aday arasında ad çekme usulüyle aday belirleme işlemi tamamlanır. TBMM, komisyon tarafından belirlenen adaylar arasından, her bir üye için ayrı ayrı gizli oyla seçim yapar. Birinci oylamada üye tam sayısının 3'te 2 çoğunluğu, bu oylamada seçimin sonuçlandırılamaması halinde, ikinci oylamada üye tam sayısının 5'te 3 çoğunluğu aranır. İkinci oylamada da üye seçilemediği taktirde en çok oyu alan iki aday arasında ad çekme usulü ile üye seçimi tamamlanır. Üyeler 4 yıl için seçilir. Süresi biten üyeler bir kez daha seçilebilir. Kurul üyeliği seçimi, üyelerin görev süresinin dolmasından önceki 30 gün içinde yapılır. Seçilen üyelerin görev süreleri dolmadan kurul üyeliğinin boşalması durumunda, boşalmayı takip eden 30 gün içinde, yeni üyelerin seçimi yapılır.

MADDE 15- 2709 sayılı kanunun 161. maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"A. Bütçe ve kesin hesap MADDE 161- Kamu idarelerinin ve kamu iktisadi teşebbüsleri dışındaki kamu tüzel kişilerin harcamaları yıllık bütçelerle yapılır. Mali yıl başlangıcı ile merkezi yönetim bütçesinin hazırlanması, uygulanması ve kontrolü ile yatırımlar veya bir yıldan fazla sürecek iş ve hizmetler için özel süre ve usuller kanunla düzenlenir. Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz. Cumhurbaşkanı bütçe kanun teklifini, mali yılbaşından en az 75 gün önce, TBMM'ne sunar. Bütçe teklifi Bütçe Komisyonunda görüşülür. Komisyonun 55 gün içinde kabul edeceği metin Genel Kurul'da görüşülür ve mali yılbaşına kadar karara bağlanır. Bütçe kanunun süresinde yürürlüğe konulamaması halinde, geçici bütçe kanunu çıkarılır. Geçici bütçe kanununun da çıkarılamaması durumunda, yeni bütçe kanunun kabul edilinceye kadar bir önceki yılın bütçesi yeniden değerleme oranına göre artırılarak uygulanır. TBMM üyeleri, Genel Kurulda kamu idare bütçeleri hakkında düşüncelerini her bütçenin görüşülmesi sırasında açıklarlar, gider artırıcı veya gelirleri azaltıcı önerilerde bulunamazlar. Genel kurulda kamu idare bütçeleri ile değişiklik önergeleri üzerinde ayrıca görüşme yapılmaksızın okunur ve oylanır. Merkezi yönetim bütçesiyle verilen ödenek harcanabilecek tutarın sınırını gösterir. Harcanabilecek tutarın Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle aşılabileceğine dair bütçe kanununa hüküm konulamaz. Cari yıl bütçesindeki ödenek artışını öngören değişiklik teklifleri ile cari ve izleyen yılların bütçelerine mali yük getiren tekliflerde, öngörülen giderleri karşılayabilecek mali kaynak gösterilmesi zorunludur. Merkezi yönetim kesin hesap kanunu teklifi, ilgili olduğu mali yılın sonundan başlayarak en geç 6 ay sonra Cumhurbaşkanı tarafından TBMM'ne sunulur. Sayıştay genel uygunluk bildirimini, ilişkin olduğu kesin hesap kanun teklifinin verilmesinden başlayarak en geç 75 gün içinde meclise sunar. Kesin hesap kanunu teklifi ve genel uygunluk bildiriminin TBMM'ne verilmiş olması ilgili yıla ait Sayıştay'ca sonuçlandırılamamış denetim ve hesap yargılamasını önlemez ve bunların karara bağlandığı anlamına gelmez. Kesin hesap kanunu teklifi, yeni yıl bütçe kanunu teklifiyle birlikte görüşülür ve karara bağlanır".

MADDE 16- 2709 sayılı kanunun;
A) maddesinde yer alan "ve Bakanlar Kurulu"; 15. maddesinin birinci fıkrasında, 17. maddesinin 4. fıkrasında ve 19. maddesinin 5. fıkrasında yer alan, "sıkıyönetim"; 88. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Bakanlar Kurulu ve", 2. fıkrasında yer alan "tasarı ve"; 93. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "doğrudan doğruya veya Bakanlar Kurulu'nun istemi üzerine"; 125. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Cumhurbaşkanının tek başına yapacağı işlemler ile Yüksek Askeri Şura'nın kararı yargı denetimi dışındadır. Ancak", ve 6. fıkrasında yer alan "sıkıyönetim"; 148. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "sıkıyönetim", 6. fıkrasında yer alan "Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi" ve "Yüksek", 7. fıkrasında yer alan "ile Jandarma Genel Komutanı"; 153. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "tasarı veya"; 154. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Yüksek"; 155. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Başbakan ve Bakanlar Kurulunca gönderilen kanun tasarıları" ve "tüzük tasarılarını incelemek", 3. fıkrasında yer alan "Yüksek" ibareleri madde metinlerinden çıkarılmıştır.
B) maddesinin 4. fıkrasında yer alan "Bakanlar Kuruluna" ibaresi "Cumhurbaşkanına"; 78. maddesinin başlığı "D. Seçimlerin geriye bırakılması ve ara seçimler"; 117. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Bakanlar Kurulu" ibaresi "Cumhurbaşkanı"; 118. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Başbakan, Genelkurmay Başkanı, Başbakan Yardımcıları" ibaresi "Cumhurbaşkanı yardımcıları", "Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ve Jandarma Genel Komutanından" ibaresi "Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlarından", 3. fıkrasında yer alan "Bakanlar Kuruluna" ibaresi "Cumhurbaşkanına", "Bakanlar Kurulunca" ibaresi "Cumhurbaşkanınca", 4. fıkrasında yer alan "Başbakan" ibaresi "Cumhurbaşkanı yardımcıları", 5. fıkrasında yer alan "Başbakanın" ibaresi "Cumhurbaşkanı yardımcısının", 6. fıkrasında yer alan "kanunla" ibaresi "Cumhurbaşkanı kararnamesiyle"; 123. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak" ibaresi "kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle"; 124. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Başbakanlık" ibaresi, "Cumhurbaşkanı" ve "tüzüklerin" ibaresi Cumhurbaşkanı kararnamelerinin"; 127. maddesinin 6. fıkrasında yer alan "Bakanlar Kurulunun" ibaresi "Cumhurbaşkanının"; 131. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "ve Bakanlar Kurulunca" ibaresi "tarafından"; 134. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Başbakanlığa" ibaresi "Cumhurbaşkanının görevlendireceği bakana"; 137. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "tüzük" ibaresi "Cumhurbaşkanlığı kararnamesi"; 148. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "kanun hükmünde kararnamelerin" ibareleri "Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin", 6. fıkrasında yer alan "Bakanlar Kurulu üyelerini" ibaresi "Cumhurbaşkanı yardımcılarını, bakanları, 149. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "12" ibaresi, "10"; 150. maddesinin yer alan "kanun hükmündeki kararnamelerin" ibaresi "Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin" ve "iktidar ve ana muhalefet partisi meclis grupları ile TBMM" ibaresi "TBMM'nde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve"; 151. maddesi ile 153. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Kanun hükmünde kararname" ibareleri "Cumhurbaşkanlığı kararnamesi"; 152. maddesinin birinci fıkrası ile 153. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Kanun hükmünde kararnamenin" ibareleri "Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin"; 158. maddesinin 1. fırkasında yer alan "adli, idari ve askeri" ibaresi "adli ve idari"; 166. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "hükümete" ibaresi "Cumhurbaşkanına"; 167. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Bakanlar Kuruluna" ibaresi "Cumhurbaşkanına" şeklinde değiştirilmiştir.
C) maddesinin 3. fıkrasında yer alan "geri gönderilen kanunu" ibaresinden sonra gelmek üzere "üye tam sayısının salt çoğunluğuyla" ve 117. maddesinin 3. fıkrasının başına "Cumhurbaşkanınca atanan" ibareleri eklenmiştir.

Ç) 108. maddesinin 1. fıkrasına "inceleme" ibaresinden önce gelmek üzere, "idari soruşturma" ibaresi eklenmiş; ikinci fıkrasında yer alan "Silahlı Kuvvetler ve" ibaresi madde metninden çıkarılmış; 3. fıkrasında yer alan "üyeleri ve üyeleri içinden Başkanı, kanunda belirlenen nitelikteki kişiler arasından" ibaresi "Başkan ve üyeleri" şeklinde ve dördüncü fıkrasında yer alan "kanunla" ibaresi "Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle" şeklinde değiştirilmiştir.
D) maddesinin 1.fıkrasında yer alan "onyedi" ibaresi "onbeş" şeklinde değiştirilmiş, 3. fıkrasında yer alan "bir üyeyi Askeri Yargıtay, bir üyeyi Askeri Yüksek İdare Mahkemesi " ibaresi ile 4. fıkrasında yer alan "Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi" ibareleri madde metninden çıkarılmıştır.
E) maddesinin 2. fıkrasının ikinci cümlesi, 96. maddesinin 2. fıkrası, 117. maddesinin 4. ve 5. fıkraları, 127. maddesinin 3. fıkrasının ikinci cümlesi, 150. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesi ile 91, 99, 100, 102, 107, 109, 110, 111, 112, 113, 114, 115, 120, 121, 122, 145, 156, 157, 162, 163 ve 164. maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 17- 2709 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 21-
A) Türkiye Büyük Millet Meclisinin 27’nci Yasama Dönemi milletvekili genel seçimi ve Cumhurbaşkanlığı seçimi 3/11/2019 tarihinde birlikte yapılır. Seçimin yapılacağı tarihe kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ve Cumhurbaşkanının görevi devam eder. Meclisin seçim kararı alması halinde, 27’nci Yasama Dönemi milletvekili genel seçimi ve Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
B) Bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren en geç altı ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi, bu Kanunla yapılan değişikliklerin gerektirdiği Meclis İçtüzüğü değişikliği ile diğer kanuni düzenlemeleri yapar. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenleneceği belirtilen değişiklikler ise Cumhurbaşkanının göreve başlama tarihinden itibaren en geç altı ay içinde Cumhurbaşkanı tarafından düzenlenir.
C) Anayasanın 159 uncu maddesinde yapılan düzenlemeye göre Hâkimler ve Savcılar Kurulu üyeleri en geç otuz gün içinde seçilirler ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki kırkıncı günü takip eden iş günü görevlerine başlarlar. Başvurular, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş gün içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına yapılır. Başkanlık, başvuruları Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyona gönderir. Komisyon on gün içinde her bir üyelik için üç adayı üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla belirler. Birinci oylamada üçte iki çoğunlukla seçimin sonuçlandırılamaması halinde, ikinci ve üçüncü oylamalar yapılır; bu oylamalarda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun oyunu alan aday seçilmiş olur. Beşte üç çoğunluğun sağlanamaması halinde üçüncü oylamada en çok oyu almış olan, seçilecek üyelerin iki katı aday arasından ad çekme usulü ile üye belirleme işlemi tamamlanır. Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu aynı usul ve nisapları gözeterek onbeş gün içinde seçimi tamamlar. Mevcut Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyeleri, yeni üyelerin göreve başlayacağı tarihe kadar görevlerine devam eder ve bu süre içinde yürürlükteki Kanun hükümlerine göre çalışır. Yeni üyeler, ilgili kanunda değişiklik yapılıncaya kadar mevcut Kanunun Anayasaya aykırı olmayan hükümleri uyarınca çalışır. Görevi sona eren ve Hâkimler ve Savcılar Kuruluna yeniden seçilmeyen üyelerden, talepleri halinde adli yargı hâkim ve savcıları arasından seçilenler Yargıtay üyeliğine, idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçilenler Danıştay üyeliğine Hâkimler ve Savcılar Kurulunca seçilir; öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilenler ise Danıştay üyeliğine Cumhurbaşkanınca atanır. Bu şekilde yapılan seçim ve atamalarda boş kadro olup olmadığına bakılmaz, seçilen ve atanan üye sayısı kadar Yargıtay ve Danıştay kadrolarına üye kadrosu ilave edilir.
D) Askerî Yargıtay ve Askerî Yüksek İdare Mahkemesinden Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilmiş bulunan kişilerin herhangi bir sebeple görevleri sona erene kadar üyelikleri devam eder.
E) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi ve askerî mahkemeler kaldırılmıştır. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde; Askerî Yargıtay ve Askerî Yüksek İdare Mahkemesinin askerî hâkim sınıfından Başkan, Başsavcı, İkinci Başkan ve üyeleri ile diğer askerî hâkimler (yedek subaylar hariç) tercihleri ve müktesepleri dikkate alınarak;
a) Hâkimler ve Savcılar Kurulunca adli veya idari yargıda hâkim veya savcı olarak atanabilirler.
b) Aylık, ek gösterge, ödenek, yargı ödeneği, ek ödeme, malî, sosyal hak ve yardımlar ile diğer hakları yönünden emsali adli veya idari yargıya mensup hâkim ve savcılar, bunların dışındaki hak ve yükümlülükler yönünden ise bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihteki mevzuat hükümleri uygulanmaya devam edilmek suretiyle Millî Savunma Bakanlığınca mevcut sınıflarında, Bakanlık veya Genelkurmay Başkanlığının hukuk hizmetleri kadrolarına atanırlar. Bunlardan, emeklilik hakkını elde edenlerden yaş haddinden önce bu görevlerden kendi istekleriyle ayrılacaklara ödenecek tazminata ilişkin usul ve
esaslar kanunla düzenlenir. Kaldırılan askerî yargı mercilerinde görülmekte olan dosyalardan; kanun yolu incelemesi aşamasında olanlar ilgisine göre Yargıtay veya Danıştaya, diğer dosyalar ise ilgisine göre görevli ve yetkili adli veya idari yargı mercilerine dört ay içinde gönderilir.
F) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan kanun hükmünde kararnameler, tüzükler, Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikler ile diğer düzenleyici işlemler yürürlükten kaldırılmadıkça geçerliliğini sürdürür. Yürürlükte bulunan kanun hükmünde kararnameler hakkında 152’nci ve 153’üncü maddelerin uygulanmasına devam olunur.
G) Kanunlar ve diğer mevzuat ile Başbakanlık ve Bakanlar Kuruluna verilen yetkiler, ilgili mevzuatta değişiklik yapılıncaya kadar Cumhurbaşkanı tarafından kullanılır.
H) Anayasanın 67’nci maddesinin son fıkrası hükmü, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra birlikte yapılacak ilk milletvekili genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi bakımından uygulanmaz.”


MADDE 18- Bu Kanun ile Anayasanın;
a) 8, 15, 17, 19, 73, 82, 87, 88, 89, 91, 93, 96, 98, 99, 100, 104, 105, 106, 107, 108, 109, 110, 111, 112, 113 üncü maddelerinde yapılan değişiklikler ile 114 üncü maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarının ilgaları yönünden, 115, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 122, 123, 124 ve 125’inci maddelerinde yapılan değişiklikler ile 127’nci maddenin son fıkrasına dair değişiklik; 131, 134, 137’nci maddelerinde yapılan değişiklikler ile 148’inci maddenin birinci fıkrasındaki değişiklik ile altıncı fıkrasındaki “Bakanlar Kurulu üyelerini” ibaresine dair değişiklik, 150, 151, 152, 153, 155 inci maddenin ikinci fıkrası,161, 162, 163, 164, 166 ncı ve 167 nci maddelerinde yapılan değişiklikler ile Geçici 21 inci maddenin (F) ve (G) fıkraları, birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının göreve başladığı tarihte,
b) 75, 77, 101 ve 102 nci maddelerinde yapılan değişiklikler, birlikte yapılacak ilk Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerine ilişkin takvimin başladığı tarihte,
c) Değiştirilen diğer hükümleri ile 101 inci maddesinin son fıkrasında yer alan “Cumhurbaşkanı seçilenin, varsa partisi ile ilişiği kesilir” ibaresinin ilgası bakımından yayımı tarihinde, yürürlüğe girer ve halkoyuna sunulması halinde tümüyle oylanır.

 **

 Önümüzdeki haftalarda Mudanya Mektuplarında, TBMM'de kabul edilen metni de ele alarak halen yürürlükte olan 1982 Anayasasında hangi değişikliklerin yapıldığını, yani 18 maddelik Anayasa Değişikliği ile ne amaçlandığını bir hukukçu olarak objektif bir şekilde yorumlamaya çalışacağım.

Bu vesileyle laik Türkiye Cumhuriyeti ve Atatürk düşmanı olan din sömürücüsü tarikatlarla, cemaatlerle, ülkemizi talan edenlerle, vurguncularla, ulus devletimizi yıkmak, yurdumuzu parçalamak isteyen bölücülerle ölümü göze alarak kalemiyle yılmadan mücadele eden, 24 yıl önceden bugünleri görebilen, bu nedenle, ben laik Cumhuriyetten yanayım, ben ulusalcıyım, ben "Kemalistim" ben" Tam Bağımsızlıktan yanayım", ben "Antiemperyalistim" dediği için Batı Emperyalizmi ve onların yerli işbirlikçileri tarafından alçakça katledilen, ölümsüz devrim şehidi Uğur Mumcu'yu şahadetinin 24. yıldönümünde rahmetle anıyor, O'nun aziz hatırası önünde saygıyla eğiliyorum.

Bu makale 1322 defa okunmuştur.

SNS YAPI Vaillant Ana Bayii'nden BAYRAM KAMPANYASI
Efraim Pala Efraim Pala
Tatilin rotası Mecidiye
Kaan Tuğracı Kaan Tuğracı
Vatan hainliği
Ömür Tantekin Ömür Tantekin
Derdimiz insan olmak
Metin Sezgin Metin Sezgin
Fransa Cumhurbaşkanı Macron'a açık mektup
Mehmet Aktoprak Mehmet Aktoprak
Mudanyalı yazarın öyküsü Zeytinlik Devrimcileri
Tevhide Türken Tevhide Türken
Osman Hamdi Bey
Perihan Dirican Perihan Dirican
Maymunlar bizi yiyip bitirecek
Yavuz Başar Yavuz Başar
Milli Takım tarih yazdı
WhatsApp İhbar Hattı WhatsApp İhbar Hattı
Ulaşımı zorlaştıran tel örgüler kaldırılsın
Yavuz Gerçekçi Yavuz Gerçekçi
11. yıl mutluluğu

Tüm fotoğraflar

MUDANYA Gazetesi - 18/07/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 11/07/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 04/07/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 27/06/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 20/06/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 13/06/2019

MUDANYA Gazetesi -

HAVA DURUMU

Tüm videolar

Kılıçdaroğlu Mudanya'da temel attı

Kılıçdaroğlu Mudan

MUDANYA GÜZELLEMESİ - İki Elin Sesiyle Mudanya Şarkıları

MUDANYA GÜZELLEMES

BUDO'da bomba ihbarı asılsız çıktı

BUDO'da bomba

CHP’lilerden Büyükşehir’e sessiz protesto

CHP’lilerden Büyük

60 yıllık Mudanya İskelesi Büyükşehir'in oldu

60 yıllık Mudanya

Mudanyalı gazeteciler Bulgaristan'da

Mudanyalı gazeteci