MUDANYA Gazetesi | www.mudanyagazetesi.com
Metin Sezgin

Halkevlerinin 85'inci kuruluş yıldönümü

25 Şubat 2017, 18:04

Metin Sezgin


19 Şubat 2017 Pazar günü Halkevlerinin 85'inci kuruluş yıldönümüydü.

Temeli kültüre dayanan çağdaş Türkiye Cumhuriyeti’nin ulusal kültürünü yaratma ve bu kültürü geniş kitlelere benimsetme çabalarının halka açılan kapıları olarak düşünülen Halkevleri ilk kez Ankara'da 19 Şubat 1932 tarihinde kapılarını Türk ulusuna açtı. Daha sonraki günler, yedi veren gülleri gibi yurdun dört bir tarafına yayılmaya devam etti. Türk Ulusu’nun halkevleriyle ulusal kültürü ve çağdaşlaşmayı  geniş kitlelere benimsetme, kadın-erkek, yaşlı-genç tüm yurttaşları bu etkinliklere katılmaya teşvik etmek temel amaçtı. Kentlerde “Halkevleri”, köylerde "Köy Odaları" kurularak yapılan bu çalışmalarda başlıca eğitim ve öğretim faaliyetleri tarih, dil, edebiyat, tiyatro, spor, müzecilik, güzel sanatlar, halkbilim ve köyle ilgili araştırma, inceleme ve uygulama alanlarını kapsıyordu. Her halkevinin bir de aylık dergi çıkarma görevi vardı.

Mudanya'daki halkevi çalışmaları konusunda yıllar önce bilgisine başvurduğum Mudanya’nın bilge insanı rahmetli Şükrü Ersoy ağabeyimiz, daha önce de Bursa Olay Gazetesi'nde çıkan bir Mudanya Mektubu'mda yazdığım gibi bana şu bilgileri aktarmıştı:

“….Genci ve yaşlısıyla Mudanyalılar bugün, Mudanya Belediye binası karşısındaki Parti Sokak'ta “Polis Dinlenme Tesisi” olarak kullanılan halkevi binasına gelir, çeşitli kültür faaliyetlerine katılarak eğitilirlerdi. Ben de 11 yaşındayken Mudanya Halkevinin tiyatro kolunda görev aldım. Daha sonraki yıllar bana önemli roller verilmeye başlandı. Örneğin (Atatürk döneminin Selçuklu Sultanını yücelten, bugün iddia edildiğinin aksine Cumhuriyet  öncesi tarihimize saygının da Cumhuriyet döneminde de devam ettiğini kanıtlayan bir kültür ürünü olan “Alpaslan” isimli bir piyeste bana  “Saint Jean” rolü verilmişti. Halkevi Kütüphanesi, eski belediye binasının karşısındaydı. Bugün yıkıldığı için yerinde yeller esiyor. Müdürü rahmetli Muhsin Selçuk Severman idi. 1940’lı yıllarda  kütüphanemizde 40 bin civarında kitap vardı. Okuma oranı çok yüksekti. Kütüphane her gün dolup taşardı. Aynı yerde her Cumartesi gecesi ilçe yöneticilerinin ve halkın katıldığı müzik şöleni yapılırdı…..”.

Geçenlerde Halk TV'yi izliyordum. Programı yöneten Fatih Ertürk, programa konuşmacı olarak katılan eski Ulaştırma Bakanları'ndan Yaşar Topçu'ya şu soruyu yöneltti: “….. Bugün ülkemizde var olan laik Cumhuriyet karşıtlığının oluşmasında mensubu olduğunuz Adalet Partisi, Doğru Yol Partisi ve Anavatan Partisi’nin sorumluluk payları olduğunu düşünüyor musunuz?....”. Sayın Topçu, Ertürk'ün bu sorusuna şöyle bir yanıt vererek sorumluluk paylarının olduğunu kabul etti. Topçu; "… Bizim parti yöneticileri olarak İsmet İnönü’yü ve dönemini Türk halkına sürekli olarak çok kötü tanıtmamızın bugün çok yanlış bir davranış olduğunu düşünüyorum..” diye açık bir itirafta bulundu.

Evet, Mudanya Mektupları'nda sık sık yinelediğim gibi kitaptan, ışıktan, bilimden, özgürce düşünen aydınlık kafalardan, Türk halkının bilinçlenmesinden korkan, karşı devrimciler, bir bir yok etti bu güzelim kültür yuvalarını. Bugün ülkemizde var olan laik Cumhuriyet karşıtlığının, din istismarcılığının, tarikat ve cemaat yapılanmasının temeli 1950-60 döneminde Demokrat Parti döneminde atılmıştır. Bu yapılanmaya 1960’tan sonra Adalet Partisi, Doğru Yol Partisi ve Anavatan Partisi iktidarlarında oy kaygısıyla  göz yumulmaya devam edilmiştir.

Demokrat Parti iktidara gelişinin hemen ertesi yılında 11 Ağustos 1951 günlü 5830 sayılı yasa ile halkevleri ve halk odalarının kapılarına zincir vuruldu. Bu zincirin vurulduğu günü küçük bir çocuk da olsam çok iyi hatırlıyorum. Mudanya Halkevi'nin son başkanı olan rahmetli babam Sait Sezgin'e halkevleri kapatılınca eşyaları yediemin olarak teslim edilmişti. Yedieminliğin ne demek olduğunu ve hukuki sorumluluğunu elbette sonraki yıllar öğrenmiştim. Babam  meğer, ara sıra eşyaların yerinde olup olmadığını kontrol için halkevine gidermiş. Bu kontrollerin birinde beni de götürmüştü. O gün halkevindeki tozlanmış piyanonun tuşlarına çocuk aklımla bilinçsizce bastığımı çok iyi hatırlıyorum.

Halkevlerinin kapatıldığı 11 Ağustos 1951 günü, güzel yurdumuzun il, ilçe, bucak ve köylerinde milyonlarca kitaptan oluşan kütüphaneleri, bir çok kültür etkinliğinin yapıldığı çeşitli sanat  dallarında faaliyet gösteren 478 halkevi ve 4322 halk odası bulunuyordu.

İddia ediyorum ki; Gazi Mustafa Kemal liderliğinde gerçekleştirilen ve günümüzde de her şeye karşı  devam eden Türk devrimiyle bir monarşiden halk egemenliğine dayanan laik Bir Cumhuriyet düzenine  geçen 1923’lerin, 1930’ların, 1940’ların Türkiye'si, Halkevleri, Halk Odaları olgusu ile başlayıp, Köy Enstitüleri'yle devam eden Türk Sanayi ve Kültür Devrimiyle, başta  sanayi, endüstri ve ulaşım alanında olmak üzere yine eğitim, kültür ve sanat alanındaki çağdaş atılımlarıyla laik ve çağdaş düşünce yapısıyla, bugün laik Cumhuriyetimizin varlığını tartışmaya açan, kızlı erkekli eğitimi ve öğretim birliği ilkesini reddeden, tüm çağdaş dünyanın baş tacı ettiği bale sanatını bile “…Böyle Sanatın İçine Tüküreyim” diyebilen yöneticilerin, "Müjdat Gezen Sanat Merkezini ateşe verebilen…” çağdışı kafaların aramızda yaşadığı günümüz Türkiye'sinden  çok daha ileri bir düzeydeydi.

Bu makale 1242 defa okunmuştur.

Yavuz Başar Yavuz Başar
Aferin Milli Takım'a
Ömür Tantekin Ömür Tantekin
Ulusağcılar
Yaşar Kılıç Yaşar Kılıç
Zeytincinin kolay yılı zor yılı oldu
Efraim Pala Efraim Pala
Su fakiri Türkiye
Perihan Dirican Perihan Dirican
Ve ben O'nu çok sevdim
Emin Küçük Emin Küçük
Kağıt fatura düzenlemede kapsam daralıyor
Kaan Tuğracı Kaan Tuğracı
İster bey ol, ister paşa!
Tevhide Türken Tevhide Türken
10 Kasım 1938
Volkan Biçer Volkan Biçer
Canım kasko
Mehmet Aktoprak Mehmet Aktoprak
Türkiye’de başarılı çalışmalar bireysel sürüyor
Metin Sezgin Metin Sezgin
Ne mutlu Türküm diyene
WhatsApp İhbar Hattı WhatsApp İhbar Hattı
Temizlik Hattı derman olamadı!
Yavuz Gerçekçi Yavuz Gerçekçi
11. yıl mutluluğu

Tüm fotoğraflar

MUDANYA Gazetesi - 14/11/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 07/11/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 31/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 24/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 17/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 10/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

HAVA DURUMU

Tüm videolar

Kılıçdaroğlu Mudanya'da temel attı

Kılıçdaroğlu Mudan

MUDANYA GÜZELLEMESİ - İki Elin Sesiyle Mudanya Şarkıları

MUDANYA GÜZELLEMES

BUDO'da bomba ihbarı asılsız çıktı

BUDO'da bomba

CHP’lilerden Büyükşehir’e sessiz protesto

CHP’lilerden Büyük

60 yıllık Mudanya İskelesi Büyükşehir'in oldu

60 yıllık Mudanya

Mudanyalı gazeteciler Bulgaristan'da

Mudanyalı gazeteci