MUDANYA Gazetesi | www.mudanyagazetesi.com
Mehmet Aktoprak

Giritli Türklere genel bakış (1)

25 Temmuz 2019, 17:43

Mehmet Aktoprak


Kitabın yazarı olan Kostantinos G. Fournarakis’in kitabı 89 yıl önce, 1929 yılında yayınlanmış. Kitabın ana öğretisi o dönemde yaşanan isyanlar ve o dönemlerde kaybolan Girit’in Müslüman halkının yaşam, örf, köken, dil, eğitim aynı zamanda genel olarak ruhsal ve sosyal durumlarını kaleme aldı. 1855-1939 yılında yaşayan yazar; Girit’te yaşayan Giritli Türklerin yakın tarihinin canlı tanığı… Yazar, Giritli Türklerle yakın bir dostluk içinde ilişkisi olmuştur. Hanya’daki Türk Okulu İdadi’de okumuş, Osmanlıca okuyup-yazan bir Rum olarak; 1878-1906 yılında Hanya’da noterlik görevini yaptı. Özerk Girit yönetimine, 1896-97 isyanlarına ve Giritli Türklerin göçüne, nüfus mübadelesine tanık olmuştur. O dönemde Girit’teki isyanların yarattığı kargaşa dahi çocukluk, okul ve iş  arkadaşlarını kaybetmiş olmasına rağmen onları hiç unutmamıştır. Yaşadığı dönemlere ait görüşlerini ve düşüncelerini çeşitli gazetelere, dergilere Giritli Türklerin yaşamı ile ilgili yazılar yazdı. Bu yazıları “Girit’te Siyasi Değişiklikler” ve” Kutsal Kitaplara Göre Kadın ve Kuran’ı Kerime Göre Kadın” bu kitapların yazarıdır.

KOSTANTİNOS G. FOURNARAKİS

Yaşamı boyunca  eğlenceyi seven, neşeli bir ruh haline sahip akıllı bir insan olduğunu yakinen tanıyanların ifadesiydi. Yazar, 1855 yılında Müslüman Giritli Türklerin siyasi ve ekonomik güçlerini  kaybetmeye başladıkları ve büyükşehirlerde toplanmaları sonucunda Giritli Türklerin yaşadığı ekonomik koşulları yakinen yaşamış ve kitabını yazmıştır.

Osmanlı Yüksek İdadi'yi okumuş olduğundan Türkçe ile Osmanlıcayı iyi biliyordu. Hayatının son yıllarında ekonomik sıkıntı içinde yaşadı. 23 Mart 1939 tarihinde Hanya'da vefat etti. Hanya Belediye Meclisi'nin 170/44 1939 sayılı kararla cenaze masrafları ödendi. Yazar, yerel gazetelerde yayınlanan tarihi notlarından bir kısmını 1928’de “Hanya’mız” adlı kitapta topladı.

Satırları okurken yazarın samimi, doğru tespitlerinin yanında Osmanlı dönemini o günden bugüne tarafsız bir yazar olarak taşımayı başarmıştı. Bir çok yazara bilgi aktarımı yapmış ve 1889-1896 yıllarında  “Atina yazarı” olan Dimitrios Kanburoğlu ise Osmanlı dönemi için daha geniş bir araştırma yaparak yayınladı. 1938 yılında Pandelis Prevalakis çocukluk anılarına dayanarak yazdığı "Bir Kentin Tarihi" kitabında Resmo'da da yaşayan Giritli Türklerin yaşam koşullarını kaleme almış…

Maro Douka’nın kaleme aldığı” Masum ve Suçlular” adlı kitabında romanın kahramanın ağzından Hanya şehrinin tarihi ile ilgili bilgilerini, K.G. Fournarakanis’den faydalandığını ifade ediyor. Girit Adası ile ilgili yapılacak olan araştırmalarda, belgelerde K. G . Fournarakanis’den etkilenmeyen hiçbir yazar olmadı!

GİRİTTEKİ MÜSLÜMANLAR VE HIRİSTİYANLARIN ORTAK KÜLTÜR DEĞERLERİ

Yazara göre bu düşüncesinin en önemlisi olarak; ortak değerlerin ve köklerinden kaynakladığını açıklıyor.

Ayrıca önemli olan Osmanlı döneminde birçok Rum ailesi mallarını kaybetmemek için Müslüman olarak adlarını değiştirmeleri sonucunda hem Müslüman, hem de gizli Hıristiyan olarak yaşadıkları biliniyor. Bunun içinde  “Giritli Türkler” ifadesinin kullanılması uygun olmayabilir diye düşünülebilir! Uzun bir dönem adada Müslüman ve Hıristiyanlar arasında Girit’te karşılıklı dayanışma, anlayış ve barış içinde yaşadıkları söylenebilir. 1920 yılında Giritli Türklerden geride kalan nüfusu 25.000 kişinin kaldığı görülüyor.

YAZAR, GİRİTLİ TÜRKLERİN GİDİŞLERİNİ ŞÖYLE AÇIKLIYOR

Osmanlı ordusunun çekilmesi, yabancı tahrikler ve iç isyanların yol açtığı korku sonucunda adayı terk ederek, Anadolu'ya göçlerin başladığı görülüyor. K. G. Fournarakis, yaşadığı süreç içinde Girit Türklerinin sosyal ve ekonomik yaşamlarını en doğru analiz ederek; o günden bugüne kadar gelen çok önemli  tarihi bilgileri ortaya çıkardığı gibi, araştırma yapmak isteyen yazarlara ve araştırmacılara yön veren bilgileriyle önderlik yaptığı söylenebilir. Yazar, Giritli Türkler için kaleme aldığı satırlarındaki doğruluk ve dayanak noktası olarak ortaya koyduğu gerçekçi olaylara parmak basması ile hareket ediyor.

Bu yazıyı yazmama neden olan; Lozan Mübadiller Vakfı Mudanya Temsilciliği'nin desteklerine teşekkür ederim. Verilen kitapların sayesinde yapılan çalışmaları anlamama neden olacak bu kitapları heyecan içinde okumaya başladım!

 

HAFTANIN SÖZÜ: Lozan Mübadilleri Vakfı Mudanya Temsilciliği sayesinde mübadillerin yaşamlarını öğrenmek için bu kitaplara sahip olmalarını tavsiye ederim. (Mehmet AKTOPRAK)

Bu makale 321 defa okunmuştur.

Yavuz Başar Yavuz Başar
Aferin Milli Takım'a
Ömür Tantekin Ömür Tantekin
Ulusağcılar
Yaşar Kılıç Yaşar Kılıç
Zeytincinin kolay yılı zor yılı oldu
Efraim Pala Efraim Pala
Su fakiri Türkiye
Perihan Dirican Perihan Dirican
Ve ben O'nu çok sevdim
Emin Küçük Emin Küçük
Kağıt fatura düzenlemede kapsam daralıyor
Kaan Tuğracı Kaan Tuğracı
İster bey ol, ister paşa!
Tevhide Türken Tevhide Türken
10 Kasım 1938
Volkan Biçer Volkan Biçer
Canım kasko
Mehmet Aktoprak Mehmet Aktoprak
Türkiye’de başarılı çalışmalar bireysel sürüyor
Metin Sezgin Metin Sezgin
Ne mutlu Türküm diyene
WhatsApp İhbar Hattı WhatsApp İhbar Hattı
Temizlik Hattı derman olamadı!
Yavuz Gerçekçi Yavuz Gerçekçi
11. yıl mutluluğu

Tüm fotoğraflar

MUDANYA Gazetesi - 14/11/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 07/11/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 31/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 24/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 17/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 10/10/2019

MUDANYA Gazetesi -

HAVA DURUMU

Tüm videolar

Kılıçdaroğlu Mudanya'da temel attı

Kılıçdaroğlu Mudan

MUDANYA GÜZELLEMESİ - İki Elin Sesiyle Mudanya Şarkıları

MUDANYA GÜZELLEMES

BUDO'da bomba ihbarı asılsız çıktı

BUDO'da bomba

CHP’lilerden Büyükşehir’e sessiz protesto

CHP’lilerden Büyük

60 yıllık Mudanya İskelesi Büyükşehir'in oldu

60 yıllık Mudanya

Mudanyalı gazeteciler Bulgaristan'da

Mudanyalı gazeteci