MUDANYA Gazetesi | www.mudanyagazetesi.com
Mehmet Aktoprak

Giritli Türklere genel bakış (3)

08 Ağustos 2019, 23:14

Mehmet Aktoprak


1897’de imtiyazların yürürlüğe girmesiyle başlayan olayların tekrarı Kandiya şehrinde devam etti. Olayların büyümesiyle adaya büyük devletlerin müdahalesi gecikmedi. Adaya gelen büyük devletlerin silahlı kuvvetlerinin gelişi ile Osmanlı Ordusu adayı terk etti. Bu müdahale sonucunda Özerk Girit Statüsü devreye girdi. Böylece Girit Milli Meclisi kuruldu ve mecliste çoğunluk Hıristiyanlarda olmasına rağmen Müslümanlar engellemeleri sürdürdüler. Girit ile ilgili siyasi ve ekonomik durumları geliştirmek için yapılan yasaların kabulü oylamalarda ret cevabı alındı.

Mecliste alınan her karar ve yasa içinde, Sultan'ın tasdik şartı olduğundan yasalar yürürlüğe girmedi. Hıristiyanlar 1854 yılında Yetimler Bankası'nı kurdu. Aynı yılda Müslümanlar da, dengi kurumlara sahipti. 1866 yılında çıkarılan kanuna göre, kamuda Hıristiyanlarda çalışmalarının önü açıldı.

Üst mevkiler Müslümanların elinde kaldı. Halep Anlaşması’na göre dağıtım eşit bir şekilde aktarma  yapılıyordu.  Kamuda her iki dilde geçerliydi.  Kamu eğitimi için verilen fon ve tasdikler, bütçelerde hiçbir ekonomik ayrım olmadan eşit bir şekilde Müslüman ve Hıristiyanlara uygulanırdı.

ADADA İKİ MÜSLÜMAN HÂKİMİYETİ VARDI...

Girit tarihinde her iki Müslüman devletlerin hâkimiyetinde aynı şartları aynı amaçları sürdüren iki halk oluşturuldu. Ada, Arap ve Türk hâkimiyeti altına girmesiyle yerli halkın Müslümanlaşması hızlandı. Osmanlı Ordusu'nun Girit'i terk etmesiyle başlayan Müslümanlaşan Hıristiyanların tekrar eski dinlerine dönmeleri oldu. Girit'in Yunanistan’a bağlanması ile başlayan son Müslümanlar adadan Anadolu’ya göç ettiler. Adada Yunan Ortodoks Başpiskoposluğu ve diğer piskoposlukların Latinlere teslim edilmesi ile sorun başladı. Adayı yöneten dük ve asilzadelerin baskısı ile bulanan Girit halkı isyan ederek, özgürlükleri için silahlı mücadeleye girdiler. Venedik yönetiminden hiç memnun olmayan ada halkı zaman içinde adaya yerleşen yabancıların yerli halkla evlenmeleriyle asimilasyon başlamış oldu..

YUNAN ORDUSUNUN ANADOLUDA YENİLMESİYLE...

Yunan Ordusu'nun Anadolu’da yenilmesiyle başlayan anlaşma şartları arasında Türkiye’deki Ortodoks Rumlar ile Yunanistan’da ve Girit Adası'ndaki Müslüman nüfus arasında mübadele edilmeleri konusunda 30 Ocak 1923’te Lozan Anlaşması yapıldı. 1928’de adada yapılan nüfus sayımında Müslüman nüfusunun bulunmadığı görüldü.  Anadolu’dan gelen Ortodoks Rumların nüfusunun daha fazla olduğu tespit edildi.

Adadan mübadele edilen Müslümanların şehirlere göre dağılımı şöyleydi:

Hanya 5.000, Resmo 3.500, Kandiya 11.500, Laşit 3.000 olup toplam 23.000'di.

Müslümanların kentsel mülklerin değeri; Kandiya-Laşit illeri 203 milyon 364 bin 140 Drahmi, Resmo 75 milyon 218 bin 280 drahmi, Hanya 11 milyon 149 bin 694 Drahmi olup toplam tutarı 389 milyon 732 bin 114 Drahmiydi.

Müslümanların kırsal mülklerinin drahmi değeri ise; Kandiya'da 139 milyon 142 bin 345, Laşit'te 28 milyon 676 bin 500, Hanya'da 34 milyon 641 bin, Resmo'da  54 milyon 216 bin 525 olup toplam 256 milyon 676 bin 370 Drahmiydi.

Müslümanların ağaç ve arazilerin kıymeti de Resmo'da 56 milyon 873 bin 454, Hanya'da 68 milyon 277 bin 900, Kandiya'da 236 milyon 201 bin 100, Laşit'te 32 milyon 565 bin toplam 393 milyon 917 bin 434 Drahmi.

Adanın Müslüman toplumunun yerleşim alanları ve arazi değerleri yukarıda olduğu gibi tespit edildi.  Anadolu’dan gelen Rumların ve Müslümanların malları arasında değiş-tokuş yapılarak mal değişimi yapıldı

 

HAFTANIN SÖZÜ: Giritli Türklerin adadaki sosyal ve ekonomik olarak nasıl ve ne şekilde yaşadıklarını anlatmaya çalıştım Giritli Türkler ile ilgili topladığım verilerle yazmaya çalışacağım. (Mehmet AKTOPRAK)

Bu makale 124 defa okunmuştur.

WhatsApp İhbar Hattı WhatsApp İhbar Hattı
Temizlik Hattı derman olamadı!
Ömür Tantekin Ömür Tantekin
Velevki böyle...
Mehmet Aktoprak Mehmet Aktoprak
Mudanya'da anıları yaşamak
Efraim Pala Efraim Pala
Doğanın intikamı yakın
Tevhide Türken Tevhide Türken
Yüce Atatürk diyor ki... (2)
Perihan Dirican Perihan Dirican
Daha ötesi var mı?
Kaan Tuğracı Kaan Tuğracı
Reis-i Cumhur'un ardından Mudanya'mız
Metin Sezgin Metin Sezgin
Ulusal tarihini unutan milletler yok oluşa doğru gider
Yavuz Başar Yavuz Başar
Milli Takım tarih yazdı
Yavuz Gerçekçi Yavuz Gerçekçi
11. yıl mutluluğu

Tüm fotoğraflar

MUDANYA Gazetesi - 22/08/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 08/08/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 01/08/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 25/07/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 18/07/2019

MUDANYA Gazetesi -

MUDANYA Gazetesi - 11/07/2019

MUDANYA Gazetesi -

HAVA DURUMU

Tüm videolar

Kılıçdaroğlu Mudanya'da temel attı

Kılıçdaroğlu Mudan

MUDANYA GÜZELLEMESİ - İki Elin Sesiyle Mudanya Şarkıları

MUDANYA GÜZELLEMES

BUDO'da bomba ihbarı asılsız çıktı

BUDO'da bomba

CHP’lilerden Büyükşehir’e sessiz protesto

CHP’lilerden Büyük

60 yıllık Mudanya İskelesi Büyükşehir'in oldu

60 yıllık Mudanya

Mudanyalı gazeteciler Bulgaristan'da

Mudanyalı gazeteci