7 Mart 2025 günü Mudanya Kent Konseyi, Mudanya Belediyesi, Mudanya Üniversitesi ve Uludağ Üniversitesinin ortak işbirliği ile 1. Mudanya Kültürel Miras Konferansı ‘GÖBEKLİTEPE’DEN, MYRLEİA‘yı gerçekleştirdik.
Bu konferansta Göbeklitepe ve Karahantepe Araştırmaları Kazı Başkanı, Prof. Dr. Necmi Karul, Göbeklitepe ve Karahantepe’nin bilinmeyenlerini bizlere aktardı.
Ardından Siirt ve çevresinde yapılan arkeolojik kazılar sonucunda ortaya çıkan bulguları bizlere Prof. Dr. Haluk Sağlamtimur anlattı.
Yakın tarihimize yaklaştığımızda ise İznik’ten Haçlı Ordularına ait insan kalıntılarının bizlere neyi anlattıklarını Prof. Dr. Yılmaz Selim Erdal ifade etti.
M.S. 3. Yüzyılda yapıldığı düşünülen ve 2014 yılında İznik Gölü’nde suların çekilmesi ile ortaya çıkan Bazilikayı ve oradan Mudanya’ya günümüzden 2700 yıl öncesinde kurulan antik kent Myrleia’yı, bizlere Kazı Başkanı Prof. Dr. Mustafa Şahin anlattı.
Taş devrinin ilkel cerrahlarının kafatası delgi ameliyatları konusundaki bilgileri ise Uzm. Antropolog Dr. Levent Sevik‘in anlatımıyla ilgiyle izledik.
Konferansın ertesi günü Prof. Dr. Mustafa Şahin ve Prof. Dr. Yılmaz Selim Erdal’ın daveti ile İznik’te (Nicaea) ortaya çıkan Bazilika’yı ve İznik’te kazılarda ortaya çıkan ve insanlığa kazandırılan tarihi eserleri görmek amacıyla İznik Müzesi’ni ziyaret ettik.
Uludağ Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Mustafa Şahin’in bizlere aktardığına göre, 2014 yılında İznik Gölü’nün 20 metre açığında 2 metre su derinliğinde tesadüfen bulunan Bazilika’nın, Roma İmparatorluğu topraklarında erken Hıristiyanlık döneminde 600 metrekare kapalı bir alan üzerinde inşa edilmiş.
Prof. Dr. Mustafa Şahin’in ifadesine göre, Bazilika’nın 1700 yıl önce Aziz Neophytos’un adına inşa edilmiş.
Peki, kimdir bu Aziz Neophytos?
Roma döneminde Hristiyanlığın yeni yeni yayıldığı zamanlarda, inançlarından vazgeçmeyen biridir Aziz Neophytos.
Hristiyan bir aileden gelen Neophytos’un küçük yaşlardan itibaren mucizeler gösterdiğine inanılır. Tarihsel kaynaklara göre Nicaea’ya (İznik) geldiğinde mucizeleri burada da devam etmiştir.
Kimliğinin açığa çıkması sonrasında, Roma askerleri tarafından yakalanmış, işkence ve zulüm görmüştür.
Hristiyan inanışına göre, Roma askerleri Aziz Neophytos’u şehir surlarının dışında mızrak ve kılıç darbeleriyle parçalamış ve MS.304 ya da MS 305 yılları civarında şehit etmiştir.
Roma İmparatorluğu’nda Hıristiyanlığın yasak din olduğu zamanlarda şehit edilen Aziz Neophytos için yapılan mezarın olduğu yere daha sonra, Hristiyanlığın bir imparatorluk dini olarak kabul edilmesiyle birlikte M.S. 325 yılında bir kilise inşa edilmiştir. Bu sıradan bir kilise değildir.
Bahsedilen tarihten 12 yıl öncesine kadar Hristiyanlık Roma İmparatorluğu’nda yasak din konumundaydı. Bu dönemde Hristiyanlık inancına sahip insanlar işkencelere maruz kalmış ya da bu uğurda şehit edilmiştir.
Bir müddet sonra Roma İmparatorluğu’nun resmi dini olarak Hristiyanlığı kabul etmesi sebebiyle, kiliseler inşa edilmeye başlanmıştır. Bu kiliselerden biri de Aziz Neophytos için İznik’teki mezarının olduğu yerde inşa edilmiştir.
O dönemde Hristiyanlık dininin ileri gelenleri İznik’te bir araya gelerek Hristiyanlığın temel ilkeleri üzerinde karara varmaya çalışmıştır.
Bu toplantının ismi, ‘1. Konsül’ ya da ‘1. Ekümenik Konsülü‘ olarak bilinmektedir ve bu konsüle bizzat Bizans İmparatoru Büyük Konstantin de katılmıştır.
Yaklaşık 1700 yıl önce yapılan ve Hıristiyan din adamlarının katıldığı 1. Konsül’ün toplandığı düşünülen bu Bazilika, nasıl oluyor da suyun 2 metre altında bulunuyor?
Bildiğiniz üzere İznik (Nicaea) Kuzey Anadolu Fay hattı üzerinde bulunmaktadır. İznik şehri, İznik Gölü’nün çevresinin alüvyonel gevşek bir yapıya sahip olması sebebi ile oluşan depremlerden çok fazla etkilenmiştir.
M.S. 1065 yılında, 9 şiddetindeki depremde İznik (Nicaea) çok büyük hasar almış ve işte bu depremde, Konsül binasının da hasar aldığı ve zarar gördüğü ortaya çıkarılmıştır.
Kazı Başkanı Prof. Dr. Mustafa Şahin’in su altı kazı ekibi tarafından, 1.Konsül’ün toplandığı Bazilikadan çıkarılan sikke ve eserler bugün İznik Müzesi’nde sergilenmektedir.
Neolitik dönemden Roma ve erken Hristiyanlık dönemlerine dek uzanan tarihsel geçmişin kalıntılarının sergilendiği müzedeki eserleri bize, Kazı Başkanı Prof. Dr. Yılmaz Selim Erdal ve Uzm. Antropolog Dr. Levent Sevik anlattılar.
Hocalarımızın bizlere müzedeki eserlerin geçmişteki tarihi hikâyesini anlatmaları karşısında hayretler içerisinde kaldık. Adeta büyülendik.
Ülkemizin toprak altında yatan, bilinmeyen ve gizlenmiş tarihinin ortaya çıkarılması için her girişim insanlık adına ve ülkemiz adına çok değerlidir.
İznik’te (Niceae) yaklaşık 2000 yıllık büyüleyici bir seyahatten sonra aynı geçmişi Mudanya’da Myrleia’da da arayıp bulmak isteriz.
Bu amaçla, Mudanya Belediye Başkanımız Deniz Dalgıç‘ın girişimleri ile Myrleia’da kazıların yakın zamanda başlanacağı müjdesini Mudanya Üniversitesi’nde yaptığımız “GÖBEKLİTEPE’DEN MYRLEİA’ya konferansında kamuoyuna duyurdu.
Kazı Başkanı Prof. Dr. Mustafa Şahin’in önderliğinde başlayacak olan Myrleia kazısı ve tarihin bilinmeyenlerinin ortaya çıkarılacak olması beni heyecanlandırıyor.
Sizleri de heyecanlandıracağından hiç kuşkum yok.




