Michelangelo’dan sonra 16. yüzyıldan bu yana en büyük yontucuların (heykeltıraşlarından) sayılan ve yaşamı süresince ürettiği onlarca eseri arasında biri var ki, onun aslı Paris Rodin Heykel Müzesi’nde sergilenmekte. Kopyası ise İstanbul Bakırköy’deki Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nin bahçesinde bulunmakta olup bu yapıtı yakından görüpte etkilenmemek gerçekten mümkün değil.
Dünyaca ünlü bu büyük ustanın 13 Haziran – 3 Eylül tarihleri arasında Sakıp Sabancı Müzesi’nde açılmış olan “Efsane İstanbul: Bizantion’dan İstanbul’a – Bir Başkentin 8000 Yılı” başlıklı sergisini yakından görmenin tarifsiz heyecanı içinde izledim.
Ayrıca yine bu sergide dünyanın başta Almanya olmak üzere İspanya, Katar, Yunanistan, İtalya, İran ve Rusya devlet müzelerinden 40 ülkemizden de 19 olmak üzere toplam 59 farklı müze ve koleksiyonlardan seçilmiş tarihi ve manevi değerleri sonsuz olan, başka eserleri de görmek ise gerçekten benim için unutulmaz bir anı oldu.
Sevgili okurlarım,
Konumuzun devamını ülkemizin yetiştirdiği değerli üstatlarından merhum Hıfzı Velet Velidedeoğlu’nun kaleminden okuyalım:
“Bundan yıllar önce Paris Rodin Müzesini ziyaretimin ardından yontusu beni çok etkilemişti. Hep düşünmüşümdür. Bu büyük sanatçı niçin bir düşünen kadın yontusu yapmayı aklına getirmemiş. Acaba filozoflar hep erkekler arasından çıkmışta ondan mı?
Oysa Rodin bu heykelinde hiç bir klasik filozof tipi fizyonomisi yok! Başının biçimi, geniş omuzları ve kol ayak kasları ile daha çok bir madenciye benziyor.
Maden işçisi düşünmez mi? Elini çenesine koyup, gözlerini bir yere dikip düşünen adamını yaratırken ayırım yapmış bu yontuyu düşünen her erkeği simgelemek, canlandırmak için yaratmış.
Peki kadın düşünmez mi?
Tehlikeli bir uçuşa çıkan pilotun ya da yerin yüzlerce metre derinliğindeki madene inanan emekçinin karısı, annesi, elini çenesine koyup düşünmez mi?
Elbette düşünür. O halde bir yontunun yapılmamış olması iki neden bağlanabilir.
Birincisi bütün dünyada halen erkek egemenliğin sürmesi ve bütün simgelerin erkeklere göre ayarlanması, ikincisi de bir düşünen kadın yontusunu yaratacak heykeltıraşın henüz yetişmemiş olması. Güzel sanatlarının öteki olanlarında resimde, müzikte özellikle yazı da (edebiyatta) hele hele opera ve tiyatroda şimdi de sinemada erkeklerle boy ölçüşen dahası zaman zaman onları aşan kadınlar yetiştiği halde yontuda da kadınları evrensel hayatta başarıya erişememiş olmasını nasıl açıklayabiliriz?
Sanıyorum ki, bunun nedeni bütün uygar dünyada kadınların bu alana çok geç el atmasıdır.
Belki çok geçmeden ‘Düşünen Adam Heykeli’ ayarında bir ‘düşünen kadın yontusunu’ yaratacak kadın heykeltıraşlar yetişecektir.
NOT: Dünyada bilinen ilk kadın yontucu 1490-1530 yılları arasında yaşamış İtalyan Properzia de’ Rossi olup ülkemizin ilk kadın yontu sanatçısı 1904-1992 yılları arasında yaşamış olan Sabiha Bengütaş Hanımdır.
