Epiktetos

Sevgili okurlarım,

Tarihimizin derinliklerine doğru yaptığımız uzun yada kısa yolcuklarımızda tanık olduğumuz bir çok maddi ve manevi zenginliklerimizin yanı sıra bilgeliklerini evrenimize cömertçe sunan (bilge kişi) filozofların yoğunluğudur.

İşte bu bilge kişilerden biri de Milattan Sonra 55-135 yılları arasında yaşamış olan Epiktetos’tur.

O’na göre felsefe insana; Tanrı’nın yoluna gitmeyi, istekleri düzene koymayı, düşüncelerini iyi kullanmayı öğretir. Bu düşünme faaliyeti insana aklın rehberliğiyle iradenin iyiyi, doğruyui adil olanı seçmesinin yolunu gösterir. Çünkü akıl yoluyla iyinin, doğrunun ve adaletli olanın seçilmesini anlamayı, öğrenmeyi ve uygulamayı öğrenerek felsefe yapmak demektir.

Felsefe bedenin yani nefsin isteklerini değil, ruhun yani aklın isteklerini yerine getirmeyi öğretir.

Felsefe; ruhu yüceltmek için bilgi, bilgi sahibi, doğru ve dürüst olmayı, adaletli davranmayı ve de isabetli uygulamalar yapmayı öğretir.

Kısaca ifade etmek gerekirse felsefe, insanın elinde olanları kendi iradesi altında elinde olmayanları da başkalarının iradesi altında kabul etmeyi öğretir.

Evet bundan 2 bin 500 yıl önce Batı Anadolu‘da yaşamış olan ünlü filozof Epiktetos’a göre bir insan körlere, topallara değil, kötü ruhlu insanlara acımalıdır. Çünkü onlarda başkalarının topal ve kör olmaları gibi kötülerdir.

Burada doğal olarak topal ve kör olanlar değil, vücut olarak sapasağlam olup da aklın kötü gözleriyle doğruları görmeyen insanlar kötü olarak gösterilmektedir.

Akıllarıyla doğruyu bulan insanların temiz kalpli, alçak gönüllü ve konuksever insanlar olduklarını vurguluyor.

Kısaca bir insanın en gerçek hizmeti her zaman hayvanlardan kendisini farklı kılan yönüdür ki, bu da doğal olarak akıldır. Erdemli olmak iyi ve soylu olmak demektir. Epiktetos, özellikle arkadaş seçiminin üzerinde durur. Çünkü her insan iletişime girdiği kişileri taklit etme huyu vardır. İyi olan bir insan eğer bilgili ve bilinçli değilse ve kötü birisiyle arkadaşlık ederse böyle bir kimsenin kötü bir kimseyi yola getireceğini ümit etmek boşuna bir beklentidir. Çünkü kötü insanın onu her zaman yolda çıkarma ihtimali vardır. Bu nedenle bilinçsiz iyi bir insanın bilinçsizliği nedeniyle kötü olan bir insanla olan arkadaşlığında da her zaman tedbirli olması gerekir.

Ayrıca herkesin aynı karakter ve nitelikte olmayacağını savunan Epiktetos, “Kısaca bilgi yolu zaman ve zahmet isteyen bir yürüyüştür. Çarçabuk geçilecek ve aşılacak bir yol değildir” der.

Yararlanılan Kaynak: Türkiye Felsefe Kurumu, Hierapolisli Bir Filezof-Epiktetos