Bir zamanlar bir hükümdarın aklına bir düşünce takıldı. Eğer bir işe ne zaman başlayacağımı, kimi dinleyeceğimi ve yapmam gereken en önemli şeyin ne olduğunu bilseydim girdiğim her işi başarırdım.
Aklına düşenin doğrultusunda hükümdarlığın dört bir yanına haberciler saldı. Kim, kendisine her iş için en uygun vakti bu iş için en gerekli kişinin kim olduğunu ve yapılması gereken en önemli şeyine ne olduğunu söylerse ona büyük bir ödül vereceğini ilan etti. Ülkenin dört bir yanından gelen bilgeler hükümdarın huzurunda toplandı fakat sorulara verdikleri cevaplar birbirinden tamamen farklıydı.
İlk soruya ilişkin olarak her hareketin doğru vaktini bilmek için günlerin, ayların, yılların yer aldığı bir takvimi önceden hazırlamak ve sıkı sıkıya bu takvime uygun yaşamak gerektiğini söyledi kimileri.
Ancak böylece yaşamak gerektiğini söylediler. Her şey tam zamanında yapabilir. Diğerleri ise her hareketin doğru vaktine önceden karar verilmeyeceğini, kişinin kendisine boş eğlencelere kaptırmayıp hep daha önce olmuş olayları izleyerek en uygununu yapabileceğini iddia ettiler.
Bu kez başka bilginler de, hükümdar neler olup bittiğine ne kadar dikkat ederse etsin tek bir kişinin her hareket için en uygun vakte karar vermesinin imkansız olduğunu, hükümdarın her şeyin en uygun vaktini tespitte yardım edecek bilge bir danışman heyeti oluşturması gerektiğini söylediler. Fakat bu defa da başkaları çıktı. Günü gelip heyetin karara varmasını beklemeye tahammülsüz kimi konular vardı ki, bu işlerin yapılıp yapılmayacağına ancak tek bir kişinin iradesiyle anında karar verebilir dediler.
Buna karar vermek içinse neler olacağını, önceden bilmek gerekir. Dolayısıyla her hareketin doğru vaktini bilmek isteyen kâhinlere danışmalıdır. İkinci soruya da aynı şekilde türlü türlü cevaplar geldi. Hükümdarın en fazla ihtiyaç duyduğu, en gerekli kişiler, bazılarına göre danışmanlardı. Kimilerine göre rahipler, kimilerine göre hakimler, daha başkalarına göre ise savaşçılardı. Üçüncü soruya yani en önemli şeyin ne olduğu konusuna gelindiğinde bazıları ‘bilim’ olduğunu söylediler. Bir kısmı ‘savaşta maharet’, daha başkaları da ‘ibadet‘ dediler. Bütün cevaplar birbirinden farklı çıkınca hükümdar bunların hiçbirini kabul etmeyip hiç kimseye de ödül vermedi. Ama doğru cevapları halen aradığı için de bilgeliğiyle ünlü bir kişiye danışmaya karar verir. Bu kişi işe bir ağaç kovuğunda yaşamakta olup yanına da sıradan insanlardan başka kimseyi de kabul etmezmiş. Bu nedenle de hükümdarlar da kaftanını çıkarıp, sıradan bir vatandaş gibi giyinip ağaç kovuğunun yanına gider. Elindeki kürekle önündeki toprağı belleyen bilge adama, “Size üç sorumun cevabını almak için geldim” der. Doğru şeyi doğru zamanda yapmayı nasıl öğrenebilirim?
En fazla muhtaç olduğum dolayısıyla diğerlerinden fazla ilgi göstermem gereken insanlar kimdir?
Her şeyden önce kendimi vereceğim en önemli işler nelerdir?
Hükümdar bilge kişiden cevap beklerse de adam toprağı bellemeye devam eder. Sonunda, “Ey bilge senin yanına sorularıma cevap bulmak için geldim. Eğer cevap vermeyeceksen söyle de yoluma devam edeyim” der.
Yaşlı adamsa sevecen gözlerle hükümdara bakar ve “Cevabınızı aldınız ya” der.
“Nasıl aldım? Ne demek istiyorsunuz siz” diye sorar hükümdar.
“Anlamıyor musunuz” diye cevapladı bilge adam ve devam etti:
“Dün eğer benim devamsızlığıma acımayıp şu tarhları kazmasaydınız bu adamın saldırısına uğrayacaktınız ve yanımda kalmadığınıza pişman olacaktınız. Yani en önemli kişi bendim ve en önemli işiniz bana iyilik yapmaktı. Daha sonra bu adam yanımıza koşarak geldiğinde en önemli vakit onunla ilgilendiğiniz vakitti. Çünkü eğer onun yaralarını sarmasaydınız sizinle barışmadan ölecekti. Dolayısıyla en önemli kişi o idi. En önemli iş de onun için yaptıklarınızdı. Çünkü sadece o zaman elinizden bir şey gelebilir. En önemli kişi kiminle beraberseniz o da. Zira hiç kimse bir başkasıyla bir daha görüşüp görüşmeyeceğini bilemez. Ve en önemli iş iyilik yapmaktır. Çünkü insanın bu dünyaya gönderilmesinin tek sebebi budur.”
(Lev Tolstoy)
