Almanya’nın Bielefeld kentinde yaşayan Jr. Wilhelm Eilers ailesinin 1820 yılından bu yana işletmekte olduğu aynı adı taşıyan firmalarının yıllık cep takvimleri dünya genelinde öylesine meşhur olmuştu ki, aile 1905 yılında fabrikayı genişletip çalışan işçi sayılarını da artırmak zorunda kalırlar.

İstanbul’da ülkemizin ve siyasi bağımsızlığımızın simge ismi ve Cumhuriyet tarihimize damgasını vuran Türkiye İş Bankası’nın 2007 yılında açmış olduğu sergiyi büyük bir huşu içinde bağımsızlığımızın hemen ardından kurulan Sümerbank, Şişe Cam, Beykoz Kundura, Nazilli Basma gibi fabrikalarımızın ürünlerini izlerken başka bir obje dikkatimi çekti.

Bu yukarıda kısaca değindiğim konuyla yakından ilgili olarak sergilenen bu firmanın özel üretimi olan bir adet cep ajandası olup, 1939 yılı için Yüce Atatürk’e sunulma amacıyla 1938 yılında İş Bankası tarafından bu firmaya özel olarak sipariş edilmiş ancak Aziz Atamızın 10 Kasım 1938’de vefatı nedeniyle kendilerine sunulamadığından o yıldan bu yana İş Bankası kendi bünyesindeki arşivinde özenle muhafaza edilir.

Ta ki 22 Mart 2007 tarihinde Türkiye İş Bankası İstanbul Eminönü Şubesi’nde açtığı “Yaşasın Cumhuriyet! Atatürk Döneminde iktisadi Bağımsızlığımızın İlk Adımları” başlıklı sergiyi açana dek.

Sevgili okurlarım, onca yıl özenle korunup yine özenle sergilenen bu zarif armağanın bazı özelliklerine kısaca değinmek istiyorum.

İçi kırmızı, dış kapağı siyah maroken kaplı kapağının üstünde “Cumhur Reisi Atatürk Hazretlerine Türkiye İş Bankası’nın Tazimleriyle” (hürmetleriyle) yazısı dikkat çekiyordu.

Yine o yıllarda Umum Müdürlüğü maroken ciltli takvimler dağıtırken, içlerine hususi zarfa konulmuş birer yeni yıl tebrik kartı da eklenmesini istiyordu. Dağıtılacak maroken takvim adedi kadar kart ve zarf şubelere gönderilirdi. Yine o yıllar, yeni yıl armağanı olarak muteber zevata ve ayrıca hesabında 2 bin 500 TL olan mudilere de maroken ciltli cep ajandası dağıtılıyormuş.

Ancak Aziz Atamız için özel olarak sipariş edilenin iç kapağının sol kısmında not kağıtlarını koymak için bir cep bulunuyordu. Ajandanın ortasında bir kalemlik yeri ve yanında ince zarif bir kalem bulunuyordu.

Açıklama: Adını Fas’ın Morocco şehrinden alan Maroken çoğunlukla keçi derisinin bitkiyle tabaklanmasıyla elde edilen, yumuşak ve esnek yapısı nedeniyle kitapların ciltlenmesinde kullanılan değerli bir malzemedir.

Yararlandığım Kaynak: İş Bankası Yayını, İş Dergisi 2023